نيم قرن ايستادگي؛ نقش زنان در حفظ و تداوم آرمانهاي انقلاب
نقش زنان ايراني در بيش از چهار دهه پس از پيروزي انقلاب اسلامي، تنها به حضور مقطعي در رويدادهاي تاريخي محدود نبوده، بلکه آنان بهعنوان يکي از ارکان اصلي حفظ، بازتوليد و تداوم آرمانهاي انقلاب در عرصههاي اجتماعي، فرهنگي و خانوادگي ايفاي نقش کردهاند؛ حضوري که از روزهاي مبارزه تا دوران جنگ، بازسازي و تحولات معاصر، همواره بهعنوان عاملي تأثيرگذار در استمرار مسير انقلاب قابل مشاهده است.
1404/11/19 - 11:47
تاریخ و ساعت خبر:
162353
کد خبر:
به گزارش خبرگزاری زنان ایران - حمزه الياس زاده - بيش از چهار دهه از پيروزي انقلاب اسلامي ايران ميگذرد و در اين مدت، تحولات اجتماعي، سياسي و فرهنگي بسياري در کشور رخ داده است. در اين مسير، آنچه بيش از هر چيز اهميت داشته، تداوم و بازتوليد آرمانهايي بوده که انقلاب بر پايه آن شکل گرفت؛ آرمانهايي همچون استقلال، عدالتخواهي، هويت ديني و مشارکت مردمي در تعيين سرنوشت.
در ميان عوامل مؤثر بر حفظ اين مسير، زنان ايراني نقشي محوري و تعيينکننده داشتهاند ؛ نقشي که هم در شکلگيري انقلاب و هم در استمرار آن در دهههاي پس از پيروزي، قابل مشاهده است.
در روزهاي منتهي به پيروزي انقلاب، حضور زنان در راهپيماييها، فعاليتهاي اجتماعي و همراهي با جريانهاي اعتراضي، تصويري تازه از نقش اجتماعي زن ايراني ارائه داد. زنان نه صرفاً به عنوان همراه، بلکه به عنوان نيروي فعال اجتماعي در ميدان حضور داشتند و همين حضور گسترده نشان داد که تحولات بزرگ اجتماعي بدون مشارکت زنان امکان تحقق ندارد. اين مشارکت، بعدها به يکي از پايههاي مهم تداوم حرکت اجتماعي پس از انقلاب تبديل شد. درواقع زنان به نوعي قوام دهنده حرکتهاي اجتماعي بودهاند و آن را تقويت کردهاند. مشارکت اجتماعي در امر سياسي موضوع بسيار مهمي است که در کشورهاي مختلف ميبينيم اما در زمان انقلاب حضور زنان ايراني حتي در جهان بينظير بود.
چارلز کروزمن، استاد جامعهشناسيِ دانشگاه کاروليناي شمالي، در کتاب «انقلاب تصورناپذير در ايران» مينويسد: «انقلاب ايران در مقايسه با انقلابهاي کلاسيک تاريخ، همچون انقلاب آمريکا، انقلاب چين، انقلاب روسيه و انقلاب فرانسه، بيشترين ميزان شرکت مردم را دارد و دموکراتيکترين و پُرجمعيتترين انقلاب جهان از منظر درصد جمعيت است».
با آغاز سالهاي دشوار پس از انقلاب، بهويژه دوران جنگ تحميلي، نقش زنان شکل تازهاي يافت. بسياري از زنان در پشت جبههها مسئوليت پشتيباني، امدادرساني، پرستاري، اداره خانواده و حفظ روحيه اجتماعي را برعهده گرفتند. اين پشتيباني حمايت يک موضوع ساده نبود بلکه شبکه و سيستم پشتيباني خودجوش و روحيه انگيز و مقاومت دهنده ايجاد کرده بود.
در شرايطي که کشور با بحرانهاي امنيتي و اقتصادي روبهرو بود، مديريت خانوادهها و تربيت نسل جديد عملاً بر دوش زنان قرار داشت و همين موضوع سبب شد آرمانهاي انقلاب در فضاي خانواده و جامعه تداوم يابد.
پس از پايان جنگ، کشور وارد مرحله بازسازي و توسعه شد. در اين دوره نيز حضور زنان در عرصههاي علمي، دانشگاهي و حرفهاي رشد چشمگيري يافت. افزايش تعداد دانشجويان زن، حضور گسترده آنان در رشتههاي تخصصي و ورود به حوزههاي مديريتي، آموزشي، پزشکي و فرهنگي نشان داد که نقش زنان تنها محدود به فضاي خانوادگي نيست، بلکه آنان در فرآيند توسعه اجتماعي نيز سهم مهمي دارند. اين حضور علمي و تخصصي به تقويت سرمايه انساني کشور کمک کرد و امکان تداوم مسير پيشرفت را فراهم آورد.
از سوي ديگر، زنان در عرصههاي فرهنگي و اجتماعي نيز نقش مهمي در انتقال ارزشها و هويت اجتماعي ايفا کردهاند. خانواده، به عنوان نخستين نهاد اجتماعي، محل شکلگيري هويت نسلهاي جديد است و زنان به عنوان محور خانواده، نقشي تعيينکننده در انتقال فرهنگ، باورها و ارزشهاي اجتماعي دارند.
بسياري از تحليلگران معتقدند استمرار برخي ارزشهاي اجتماعي در جامعه ايران، بيش از هر چيز به نقش زنان در تربيت نسلها و حفظ پيوندهاي فرهنگي مربوط ميشود.
در دهههاي اخير با گسترش فضاي رسانهاي و شبکههاي اجتماعي، چالشهاي فرهنگي و اجتماعي جديدي نيز پديد آمده است. در چنين فضايي، نقش زنان در مديريت فرهنگي خانواده و جامعه اهميت بيشتري يافته است.
بسياري از زنان چه در قالب فعاليتهاي فرهنگي، چه در حوزههاي آموزشي و اجتماعي تلاش کردهاند ميان تحولات جديد و حفظ هويت فرهنگي تعادل برقرار کنند؛ تلاشي که به نوعي استمرار همان نقش تاريخي آنان در دورههاي پيشين به شمار ميرود. اين موضوع و بالندگي آن به شدت به تحولات انقلابي در ايران وابسته بوده است. درواقع انقلاب اسلامي اين بستر شکوفايي را ايجاد کرد و زنان را از پوسته قبل خود با تاکيد بر تواناييهاي دروني و انساني خارج کرد.
نکته مهم ديگر، حضور زنان در عرصههاي اجتماعي و خيريه و فعاليتهاي داوطلبانه است. در حوادث طبيعي، بحرانهاي اجتماعي يا شرايط دشوار اقتصادي، بخش مهمي از فعاليتهاي امدادي و حمايتي توسط گروههاي مردمي شکل ميگيرد که زنان در آن نقش پررنگي دارند. اين نوع مشارکت اجتماعي، سرمايه اجتماعي جامعه را تقويت کرده و حس همبستگي ملي را زنده نگه داشته است.
بازگشت به ابتدای صفحه