خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - معصومه کوشکستانی- در دهه ‌های اخیر، زنان در سراسر جهان با عبور از موانع سنتی، به عرصه‌ های کارآفرینی و مدیریت کسب ‌و کار وارد شده‌اند. این حضور نه ‌تنها به ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی کمک کرده، بلکه موجب تغییرات فرهنگی، افزایش اعتماد به نفس زنان و باز تعریف نقش آنان در جامعه شده است. در ایران نیز، با وجود تمامی چالش‌ های ساختاری و فرهنگی، زنان با راه ‌اندازی مشاغل خانگی، استارتاپ ‌های نوپا و فعالیت در حوزه ‌های خدماتی و آموزشی، سهم خود را در اقتصاد ملی افزایش داده‌اند.
بر اساس گزارش دیده‌بان جهانی کار آفرین، منتشره در مرکز مطالعات و پژوهش های اقتصادی حبنا در بهمن ماه سال 1403، نرخ فعالیت استارتاپی زنان در دو دهه اخیر افزایش چشمگیری داشته است. در سال ۲۰۲۳، از هر ده زن، یک نفر کسب‌ و کاری جدید راه‌اندازی کرده است. این رشد در کشورهایی مانند آمریکا، هند، نیجریه و برزیل چشمگیرتر بوده و زنان در حوزه‌ هایی چون فناوری، آموزش، سلامت و صنایع خلاق پیشتاز هستند.
از سوی دیگر، تفاوت ‌های ساختاری و فرهنگی ایران و جهان در رشد کسب ‌و کارهای زنانه نشان می دهد که در ایران با وجود تحصیلات بالای زنان، مشارکت اقتصادی آنان بسیار پایین ‌تر از میانگین جهانی است. چرا که براساس مرکز مطالعات حبنا، نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران 13.5 درصد است که در جهان این میانگین بین 40 تا 60 درصد است. هم چنین نرخ کار آفرینی زنان در ایران کمتر از 10 درصد است که در کشورای توسعه یافته این نرخ حدود 16 تا 25 درصد عنوان می شود.
در مقوله کسب ‌و کار؛ در ایران تمرکز زنان بیشتر بر مشاغل خانگی، صنایع دستی، خدمات آموزشی و آرایشی است تا ورود به حوزه ‌های فناوری، مالی و صادراتی. ولی در جهان زنان با حضور گسترده در استارتاپ‌ ها، فناوری ‌های نو، تجارت الکترونیک، سلامت دیجیتال، و دسترسی به بازارهای جهانی و سرمایه‌ گذاری ‌های بزرگ همواره دست به گریبان و عرض اندام هستند. در واقع زنان ایرانی بیشتر در کسب‌ و کارهای خرد و محلی فعال‌ هستند، در حالی‌که زنان در کشورهای توسعه‌ یافته به حوزه‌های نوآورانه و جهانی ورود کرده‌اند.
از منظر مالی، زنان در ایران با موانع جدی مواجه‌ هستند، در حالی ‌که در بسیاری از کشورها حمایت‌ های هدفمند برای رشد کسب‌ و کارهای زنانه وجود دارد. در ایران دسترسی به منابع مالی و حمایتی بانوان با محدودیت در دریافت وام، سرمایه‌گذاری خطرپذیر، حمایت ‌های دولتی، و نبود صندوق ‌های تخصصی برای زنان کارآفرین سنگی بزرگ محسوب می شود اما در جهان؛ وجود شتاب ‌دهنده ‌ها، صندوق ‌های سرمایه ‌گذاری ویژه زنان، و برنامه‌ های دولتی و غیردولتی؛ و حمایت از طریق شبکه ‌های بین‌المللی زنان کارآفرین، حمایت خود خود را به رخ می کشند.
هم چنی ندر خصوص نگرش فرهنگی و اجتماعی باید بیان کرد، در ایران وجود تابوهای فرهنگی درباره نقش زن در اقتصاد، و فشارهای خانوادگی و اجتماعی برای محدود کردن فعالیت اقتصادی زنان هنوز وجود دارد. اما زنان در جهان با افزایش پذیرش اجتماعی و فرهنگی در اقتصاد، و الگو سازی رسانه ‌ای و آموزشی برای زنان کارآفرین روز به روز بیشتر در حال پیشرفت هستند. به واقع در ایران، زنان هنوز با مقاومت ‌های فرهنگی مواجه‌اند، در حالی‌که در بسیاری از کشورها، کارآفرینی زنانه به‌ عنوان یک ارزش اجتماعی پذیرفته شده‌اند.
زنان کارآفرین جهانی نه ‌تنها کسب‌ و کار می ‌سازند، به ‌عنوان رهبران اجتماعی و فرهنگی شناخته می ‌شوند. از سوی دیگر، نقش ‌آفرینی در سیاست ‌گذاری، آموزش و رسانه در ایران با وجود موانع، پتانسیل عظیمی دارد و با اصلاحات قانونی، تغییرات فرهنگی، و حمایت ‌های هدفمند، زنان ایرانی می ‌تواند به سطحی برسند که نه ‌تنها در اقتصاد، بلکه در تحول اجتماعی نقش ‌آفرینی کنند.
در این راستا و با توجه به مطالب بیان شده باید گفت، کارآفرینی زنان یکی از الهام ‌بخش‌ترین تحولات اجتماعی و اقتصادی قرن محسوب می شود. نه فقط به خاطر این که زنان وارد بازار کار شده‌اند، بلکه به این دلیل که شکل موجود را تغییر می‌ دهند. آن هم زنانی که با کمترین منابع، بیشترین ارزش را خلق می‌کنند.
چه آن خانمی که در روستا با صنایع دستی برند خود را می سازد و چه آن مهندسی که استارتاپ فناوری راه انداخته است. امروزه تمامی زنان با حضور، خلاقیت و تاب آوری زنانه دارند مرزهای پیشرفت و حضور را جابجا می ‌کنند تا قابلیت خای خود را به منصه ظهور بگذارند.