خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - معصومه کوشکستاني- از منصوره جوانمرد، نخستين زن آتش‌نشان ايراني بگير تا پيشگامان جهاني مانند کارن بروکر در آمريکا. داستان زنان آتش ‌نشان روايتگر شجاعت، پشتکار و تغيير نگاه اجتماعي است. آن‌ها در کنار مردان در عمليات ‌هاي سخت حضور دارند و در ماموريت‌ هاي ويژه براي امدادرساني به بانوان نقش حياتي ايفا مي‌ کنند.
در ايران، زنان آتش‌نشان هنوز در ابتداي مسير هستند و تعدادشان محدود است، اما روند جذب و آموزش آن‌ها ادامه دارد. اين حضور علاوه بر کارکرد عملياتي، نمادي از تغيير نگاه اجتماعي به مشاغل سخت و پرخطر محسوب مي ‌شود. در جهان نيز اگر چه سهم زنان هنوز پايين است، اما حضورشان در حال افزايش و تثبيت است.

زنان آب و آتش
آتش‌نشاني در جهان تاريخي عمدتا مردانه داشته، اما از دهه ???? زنان وارد اين حرفه شدند. حتي در کشورهايي با بيشترين تعداد زنان آتش‌نشان، سهم آن ‌ها هنوز کمتر از ?? درصد کل نيروهاست.
حضور زنان در آتش ‌نشاني ايران نيز به‌ تازگي جدي‌تر شده و سازمان آتش‌نشاني تهران در سال ????، آگهي استخدام زنان آتش ‌نشان را منتشر کرد و از ميان حدود ??? داوطلب زن، پس از آزمون ‌هاي علمي، عملي و ورزشي، ?? نفر پذيرفته شدند. در حال حاضر اين بانوان آتش ‌نشان در ايستگاه غرب تهران مشغول فعاليت هستند و قرار است با جذب نيروهاي جديد، تعدادشان به ?? نفر برسد. اين روند همزمان با راه‌اندازي ايستگاه ‌هاي ويژه بانوان ادامه دارد تا در عمليات ‌هايي که حضور زنان ضروري است مثل امدادرساني به بانوان آسيب‌ديده، کارآمدتر باشند. اين حضور هم به ‌دليل نياز عملياتي و هم به ‌عنوان نمادي از تغيير نگاه اجتماعي اهميت بسياري دارد.
در ايران، منصوره جوانمرد به ‌عنوان اولين زن آتش ‌نشان شناخته مي‌ شود؛ در جهان نيز چهره‌ هايي مثل کارن بروکر در آمريکا و ميناکشي ويجايا کومار در هند از پيشگامان بودند.
حضور زنان در آتش ‌نشاني ايران و جهان نشان ‌دهنده‌ تغيير نگاه به مشاغل سخت و پرخطر است. اگر چه هنوز تعدادشان محدود است و با چالش ‌هاي فرهنگي و ساختاري روبرو هستند، اما نقش آن‌ ها در امداد رساني و نماد سازي اجتماعي بسيار مهم است. راه بازکن‌هاي اوليه در ايران و جهان نشان دادند که آتش ‌نشاني فقط يک حرفه مردانه نيست و با شجاعت و پشتکار، مسير را براي نسل‌ هاي بعدي هموار کردند.

تفاوت در اعزام؟
تفاوت اصلي در اعزام زنان و مردان آتش‌ نشان بيشتر به نوع ماموريت ‌هاي خاص و ملاحظات فرهنگي مربوط مي ‌شود، نه به توانايي يا وظايف عملياتي. در عمليات‌ هاي عمومي، زنان و مردان در کنار هم فعاليت مي ‌کنند و تنها در برخي شرايط ويژه، حضور زنان ضروري‌تر است.
زنان معمولا در ماموريت ‌هايي شرکت مي ‌کنند که حضورشان براي امداد رساني به بانوان ضروري است يا شرايط خاص مثلا در حوادث خانگي يا شرايطي که رعايت ملاحظات فرهنگي است، حضور دارند اما در عمليات ‌هاي عمومي مانند اطفاي حريق و نجات نيز همانند مردان اعزام مي ‌شوند. هم چنين ايستگاه ‌هاي زنان معمولا کوچک‌تر از ايستگاه ‌هاي مردان هستند و امکانات ورزشي کمتري دارند، هر چند ساختار کلي مشابه است.
از لحاظ پوشش، لباس‌ هاي عملياتي استاندارد براي همه يکسان است، اما لباس ‌هاي درون ايستگاهي براي زنان با پوشيدگي بيشتر طراحي شده تا با ملاحظات فرهنگي سازگار باشد.
از سوي ديگر، زنان همانند مردان بايد آزمون ‌هاي سخت ورزشي و عملياتي مانند دويدن، بالا رفتن از طناب يا حمل بار سنگين را پشت سر بگذارند. هم چنين در عمليات ‌هاي اطفاي حريق نيز، نجات از آسانسور يا تصادفات، زنان و مردان هر دو حضور دارند.

روايت زنان آتش ‌نشان
در ايستگاه ??? تهران، صداي قدم ‌هاي محکم زناني شنيده مي ‌شود که لباس ‌هاي سنگين آتش ‌نشاني را بر تن کرده‌اند. آن ‌ها نخستين گروه بانوان آتش ‌نشان پايتخت هستند. زناني که با عبور از آزمون‌ هاي سخت، وارد حرفه‌اي شدند که سال ‌ها تنها مردان در آن حضور داشتند. در ايستگاه ويژه بانوان، با وجود کمبود امکانات ورزشي و فضاي کوچک‌تر نسبت به ايستگاه ‌هاي مردان، آنان هر روز تمرين مي‌کنند تا براي لحظه‌ عمليات آماده باشند.
منصوره جوانمرد، اولين زن آتش ‌نشان ايران، روايت مي ‌کند: وقتي وارد عمليات مي‌ شويم، ديگر زن و مرد بودن معنا ندارد؛ همه يک هدف داريم: نجات جان انسان ‌ها. او پيشگام راهي شد که بعدها براي ديگر زنان هموارتر شد. زهرا محمدي، يکي از ?? زن پذيرفته ‌شده در آزمون سال ????، مي ‌گويد: اين شغل برايم يک رويا بود. وقتي لباس آتش ‌نشاني پوشيدم، احساس کردم به آرزويم رسيده‌ام.
اما در نمونه جهاني؛ مولي ويليامز نخستين زن آتش‌نشان ثبت ‌شده در تاريخ آمريکا بود. او در سال ???? در نيويورک، در سرماي شديد و برف سنگين، پمپ دستي آب را کشيد و در کنار مردان با شعله‌ ها جنگيد. روايت ‌ها مي ‌گويند که او با لباس ساده و پيش‌بند وارد عمليات شد، اما همان‌ قدر سخت‌کوش و مقاوم بود.
کارن بروکر يکي ديگر از نخستين زناني بود که در دهه‌ هاي پاياني قرن بيستم به مقام کاپيتاني در آتش ‌نشاني پورتلند رسيد. روايت زندگي او نشان مي ‌دهد که چگونه با وجود نگاه ‌هاي سنگين همکاران مرد، توانست مسير پيشرفت را طي کند و الهام ‌بخش نسل ‌هاي بعدي شود.
اما در پاکستان، جايي که کمتر از يک درصد آتش ‌نشانان زن هستند، سيده معصومه زيدي با شجاعت وارد عمليات ‌هاي سخت شد. روايت او از حضور در آتش‌سوزي ‌هاي صنعتي کراچي نشان مي‌دهد که چگونه زنان حتي در جوامع سنتي مي ‌توانند سدهاي فرهنگي را بشکنند و جان انسان ‌ها را نجات دهند.