خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - معصومه کوشکستاني- در ميان هياهوي کلان ‌پروژه‌ هاي محيط زيستي و بحران ‌هاي اقليمي که نيازمند راهکارهاي دولتي و بين ‌المللي هستند؛ زنان، مادران و بانوان شهري و محلي با نقش کليدي و بي‌بديل خود در حفاظت از محيط زيست با ابتکارات کوچکي چون مديريت پسماند، کاشت درخت، آموزش فرزندان و پاکسازي طبيعت؛ آگاهي ‌بخشي و پايداري را در سطح خانواده و محله جاري مي ‌سازند. آن‌ ها ثابت کرده ‌اند که براي مقابله با تغيير اقليم، نيازي به انتظار براي مذاکرات بزرگ نيست؛ و با تغيير در هر خانواده مي توان جوانه هاي اميد را به درختاني سبز تبديل کرد.
بررسي ‌ها نشان داده‌اند که زنان انگيزه بيشتري نسبت به مردان براي مشارکت در برنامه ‌هاي پايداري محيط ‌زيست دارند. اين انگيزه به ‌ويژه در حوزه آموزش کودکان، حفظ فضاي سبز، و اصلاح الگوي مصرف مشهود است. پژوهشي در سال 1388 در مناطق ? و ? شهرداري تهران انجام شد که نشان داد نگرش اکوفمينيستي (ترکيب دغدغه ‌هاي زيست ‌محيطي با عدالت جنسيتي) نقش مهمي در افزايش مشارکت زنان در حفظ محيط زيست شهري دارد. زنان در اين مناطق در برنامه ‌هاي آموزشي، پاکسازي محله ‌ها و کمپين ‌هاي کاهش مصرف پلاستيک فعال بوده‌ اند.
زنان به عنوان مربيان نسل آينده، نخستين کساني هستند که متوجه کمبود آب، افزايش قيمت انرژي يا حجم غير قابل کنترل پسماند مي ‌شوند. اين مشاهدات روزمره، آن‌ ها را به اولين مدافعان محيط زيست تبديل مي‌ کند. طبق گزارش سازمان محيط زيست ايران، بين ?? تا ?? درصد غذاي کشور توسط زنان روستايي و عشايري توليد مي ‌شود، که نشان‌ دهنده نقش حياتي آن ‌ها در امنيت غذايي و پايداري اکوسيستم ‌هاست. شينا انصاري، روابط عمومي سازمان حفاظت محيط‌زيست نيز مي گويد: بيش از ??? تشکل فعال محيط‌ زيستي در حوزه پسماند در ايران وجود دارد که زنان و تشکل هاي مردم نهاد در بسياري از آن ‌ها نقش محوري دارند. او تاکيد مي‌کند که زنان روستايي با دانش بومي و تجربه زيسته، پايه‌گذار نگرش سبز در نسل آينده‌ اند. هم چنين آزاده عابدين زاده، سرپرست اداره ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي سازمان منطقه آزاد قشم در مهرماه سال جاري از اوج آوازه هنر زنان کارآفرين روستاي جهاني "سهيلي" تا سازمان گردشگري ملل متحد (UN TOURISM) خبر داد و گفت: اين روستا که زماني متکي بر اقتصاد ماهي‌گيري بود، امروز با دستان پرتوان زنانش به قطب گردشگري ايران بدل شده است. در همين راستا، در دستور کار 21 اجلاس ريو، زنان به عنوان يکي از گروه هاي اصلي در دستيابي به توسعه پايدار در نظر گرفته شده اند.
مريم از بانوان کارآفرين و فعال در روستاي کوهپايه ‌اي سرو (شهري کوچک در اروميه) نمونه اي از زنان موفقي است که از دل خشکي ها جوانه اميد بارور ساخته و توانسته از پنج سال پيش، الگوي مديريت پسماند روستايي را متحول سازد. او با درک اين که زباله ‌هاي روستايي به مراتع اطراف سرازير مي‌شوند توانست با هزينه شخصي شروع به ساخت کمپوست‌هاي کوچک در پشت خانه‌ ها کند. علاوه بر اين، او با جمع ‌آوري بذر درختان بومي که در منطقه کمتر کاشته مي ‌شدند (ارس و بادام کوهي)، يک نهالستان کوچک خانگي ايجاد کرد. اين حرکت که از آموزش تفکيک زباله آغاز شد، به ترويج کشاورزي پايدار محلي منجر گشت. هم چنين فرشته باقري، يکي از معدود زنان فعال در حوزه حيات ‌وحش، در گزارش روزنامه هم ميهن مي ‌گويد: محدوديت ‌ها عرفي است... من با حضورم مي‌ خواهم نشان دهم که زن هم مي ‌تواند حافظ طبيعت باشد.
زنان ايراني در کنار مسئوليت ‌هاي خانوادگي نشان داده اند در حوزه محيط زيست پروژه‌ هاي متنوعي را اجرا کرده‌ اند که بر آموزش، انرژي ‌هاي تجديدپذير، کاهش آسيب‌هاي زيست‌محيطي و مشارکت اجتماعي تمرکز دارد. توانمند سازي زنان از طريق آموزش، حمايت از تشکل ‌هاي محلي و مشارکت در تصميم ‌گيري‌ هاي زيست ‌محيطي مي ‌تواند به بهبود وضعيت اکولوژيکي کشور کمک کند. اما موانعي چون فقر، کمبود آموزش، و ناديده ‌گرفتن نقش زنان در سياست‌ گذاري ‌هاي کلان از دلايل اصلي موجود عدم مشارکت موثر زنان در حفاظت محيط زيست محسوب مي شود.
کارشناسان جامعه‌شناسي و محيط‌زيست بر اين باورند که مشارکت زنان در برنامه‌ هاي زيست ‌محيطي نه ‌تنها ضروري، بلکه عامل کليدي در تحقق توسعه پايدار و اصلاح الگوهاي مصرف شهري و روستايي است. آن ها معتقدند سطح مشارکت زنان با آموزش و دسترسي به منابع ارتباط مستقيم دارد چرا که زنان در مناطق شهري با درآمد و تحصيلات بالاتر، مشارکت فعال‌تري دارند اما نبايد ناديده گرفت که نگرش ‌هاي فرهنگي و جنسيتي مي ‌توانند مانع يا محرک مشارکت بانوان باشند. به واقع کنش‌ هاي کوچک زنان در حوزه محيط‌ زيست، جزو بذرهايي محسوب مي شود که شايد در لحظه ديده نشوند، اما در بلند مدت مي‌توانند جنگلي از آگاهي و پايداري بسازند.