خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - فارس - این گفت‌وگو تلاش دارد حساسیت عمومی را نسبت به این آسیب کمتر دیده‌شده، افزایش دهد و راهکارهایی عینی و قابل‌اجرا در اختیار زنان، مادران و خانواده‌ها قرار دهد.
1-خانم هاشمی ابتدا بفرمایید اعتیاد پنهان در خانواده‌های مرفه دقیقاً به چه معناست و چه تفاوتی با اعتیادهای آشکار دارد؟ اعتیاد پنهان به مصرف مداوم و وابستگی فرد به مواد یا رفتارهایی گفته می‌شود که در ظاهر زندگی روزمره و اجتماعی او دیده نمی‌شود. در خانواده‌های مرفه، فرد با ظاهر‌سازی، کنترل مالی و اجتماعی، مصرف خود را مخفی می‌کند؛ در حالی که در اعتیاد آشکار، نشانه‌ها و پیامدها سریع‌تر قابل مشاهده‌اند.
2-چرا در طبقات مرفه، اعتیاد بیشتر شکل «پنهان» پیدا می‌کند؟ نقش پرستیژ اجتماعی، سبک زندگی لوکس و فشارهای طبقاتی چیست؟
پرستیژ اجتماعی و ترس از قضاوت: خانواده‌های برخوردار نمی‌خواهند وجهه اجتماعی‌شان آسیب ببیند.
سبک زندگی لوکس: مصرف مواد یا رفتارهای اعتیادی در قالب «تفریح» یا «مد» توجیه می‌شود.
فشارهای طبقاتی: رقابت و استرس ناشی از حفظ جایگاه اجتماعی، زمینه‌سازپنهان‌کاری است.
3-از میان انواع اعتیاد، در خانواده‌های برخوردار با کدام نوع‌ها بیشتر مواجه هستیم؟
انواع اعتیاد رایج در میان این گروه جمعیت کشور بیشتر از همه مواد و الکل مصرف می شود که معمولامصرف به صورت کنترل‌شده اما مداوم می باشد. در رتبه دوم داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور که به ‌ویژه در زنان و مردان پرمشغله رایج می باشد. قمار و خرید افراطی در درجه سوم از اعتیاد طبقه مرفع می باشد که بیشتر به‌عنوان سرگرمی لوکس انجام می شود. شبکه‌های اجتماعی و روابط خارج از چارچوب: اعتیاد رفتاری با پیامدهای عاطفی و خانوادگی نوعی دیگر از موارد رایج می باشد.
4-در پژوهش‌های شما، مهم‌ترین عوامل شروع اعتیاد پنهان در مردان و زنان مرفه چه بوده است؟ از جمله عوامل شروع اعتیاد:
استرس شغلی و فشار اجتماعی، احساس تنهایی و خلأ عاطفی، دسترس‌پذیری مالی بالا، الگوهای فرهنگی و دوستانه که مصرف را عادی جلوه می‌دهند.
5-چه نشانه‌هایی در ظاهر آرام و بی‌تنش یک خانواده مرفه، می‌تواند زنگ خطر اعتیاد پنهان باشد؟
از لحاظ رفتاری: تغییر خلق، انزوا، پرخاشگری پنهان و از نظرمالی : هزینه‌های غیرشفاف، خرج‌های ناگهانی.
ودر موارد احساسی: بی‌تفاوتی نسبت به روابط خانوادگی، نوسان شدید هیجانی نشانه های ظاهری زنگ خطر اعتیاد باشد.
6-نقش سبک تربیت خانواده‌های ثروتمند—از جمله کودک‌سالاری، رفاه بیش از حد، یا نبود نظارت—در شکل‌گیری اعتیاد نوجوانان چیست؟ در این سبک ازتربیت یعنی تربیت کودک‌سالاری و رفاه بیش از حدباعث می شود نوجوانان بدون محدودیت به هر خواسته‌ای دسترسی یابند و همچنین نبود نظارت والدین که بسشتر مشغول ویا غایت هستند زمینهبرای تجربه‌های پرخطردر نوجوان ایجاد می شود.
و از طرفی فقدان آموزش مهارت‌های زندگی باعث می شود که نوجوانان راهی برای مدیریت استرس نیابند و برای دست یافتن آبه رامش به سمت اینگونه مواد و .... کشیده شوند.
7-به نظر شما «تابو بودن اعتیاد» چگونه باعث مخفی‌کاری و دیرهنگام شدن مداخله می‌شود؟
اعتیاد به‌جای آنکه بیماری روانی-جسمی دیده شود، به‌عنوان ضعف اخلاقی قضاوت می‌شود.این نگاه باعث مخفی‌کاری، انکار و تأخیر در درمان می‌گردد.
8-زنان این خانواده‌ها معمولاً اولین افرادی هستند که متوجه اعتیاد پنهان همسر یا فرزند می‌شوند. مهم‌ترین نشانه‌هایی که یک زن باید به آن‌ها حساس باشد چیست؟ نشانه‌هایی که زنان باید حساس باشند:
تغییر ناگهانی در عادات خواب و خوراک
دروغ‌گویی یا پنهان‌کاری مالی
بی‌علاقگی به روابط خانوادگی
وابستگی غیرعادی به یک رفتار یا ماده
9- پنهان‌کاری اعتیاد چه آسیب‌هایی بر سلامت روان همسر وارد می‌کند؟
آسیب‌های روانی همسر
اضطراب پنهان ناشی از دانستن حقیقت و ناتوانی در بیان آن.
فرسودگی عاطفی به دلیل تحمل فشار مداوم.
وابستگی آزارگرانه: زن در چرخه‌ی تحمل و امید به تغییر گرفتار می‌شود.
10-در خانواده‌های برخوردار، با وجود توان مالی بالا، چرا مراجعه به مشاور و درمانگر با تأخیر انجام می‌شود؟
از جمله مواردی که تأخیر در مراجعه به مشاور را موجب می شود:
آبرو و فشار فامیلی: در واقع ترس از برچسب اجتماعی و ترس از قضاوت حتی در محیط درمانی و باور غلط که «پول و امکانات» مشکل را حل می‌کند، می‌باشد.
11- آیا ساختارهای قدرت، مانند مردسالاری یا وابستگی اقتصادی زن، باعث تداوم اعتیاد پنهان می‌شود؟ حتما
مردسالاری باعث می شود مرد مصرف‌کننده قدرت بیشتری برای پنهان‌کاری دارد. واز طرفی وابستگی اقتصادی زن مانع از افشاگری یا اقدام جدی می‌شود.
12-خانواده‌های مرفه برای پنهان نگه‌داشتن این مسئله چه رفتارهایی انجام می‌دهند و این پنهان‌کاری چه اثراتی روی فرزندان دارد؟معمولا دو کار اصلی صورت می پذیرد یکی ظاهر‌سازی اجتماعی: نمایش خانواده‌ی کامل در جمع‌ها و دوم انکار مشکلاتو با انجام این دو کار فرزندان یاد می‌گیرند احساسات خود را سرکوب کنند.
13- در کودکان و نوجوانانی که در خانه اعتیاد پنهان وجود دارد، چه علائم رفتاری و تحصیلی بیشتری دیده می‌شود؟ افت تحصیلی و بی‌انگیزگی، پرخاشگری یا انزوا، گرایش به مصرف یا رفتارهای پرخطر، دروغ‌گویی و تقلید از الگوهای والدین از جمله نشانه های اعتیاد پنهان این دسته می باشد.
14- شما در مطالعات میدانی خود چه الگوهای مشترکی از «انکار» در این خانواده‌ها مشاهده کرده‌اید؟
الگوهای انکار رایج
«فقط برای تفریح است»
«برای کنترل استرس لازم است»
«همه دارند، طبیعی است»
«مد روز است»
15- اگر یک مادر متوجه علائم اعتیاد پنهان در همسر یا فرزند شد، اولین قدم صحیح چیست؟
اولین قدم مادرمشاهده و ثبت نشانه‌ها بدون قضاوت است ودر مرحله بعد گفت‌وگوی آرام با تمرکز بر نگرانی، نه سرزنش ودر مرحله سوم جستجوی کمک تخصصی در مراحل اولیه می باشد
16- نقش گفت‌وگوی همدلانه و مهارت‌های ارتباطی در افشای رفتار اعتیادی چیست؟ گفتگوی همدلانه ایجاد حس امنیت و اعتماد در طرفین را موجب می شود
17- چند جمله پشتیبان و غیرتهاجمی برای شروع گفتگو پیشنهاد دهید. «من نگران سلامتت هستم، نه اینکه تو را قضاوت کنم.»
«دوست دارم بیشتر درباره احساست بدانم.»
«می‌خواهم در کنارت باشم تا راهی برای آرامش پیدا کنیم.»

18- در روند درمان، خانواده باید چه وظایفی بپذیرد؟
وظایف خانواده در درمان
مدیریت مالی و جلوگیری از دسترسی آزاد به منابع
کنترل محیط محرک (دوستان، مکان‌ها)
حمایت عاطفی و حضور در جلسات درمانی
ایجاد سبک زندگی سالم و منظم
19- چه ظرفیت‌هایی در سبک زندگی خانواده‌های مرفه وجود دارد که می‌تواند به درمان کمک کند، نه اینکه آن را بدتر کند؟
ظرفیت‌های مثبت خانواده‌های مرفه
امکان دسترسی به مشاوره تخصصی و توان‌بخشی
امکانات مالی برای دوره‌های درمانی
سبک زندگی سالم: ورزش، تغذیه، سفرهای درمانی.
20- خانم دکتر، چه شاخص‌هایی نشان می‌دهد یک خانواده موفق شده اعتیاد پنهان را کنترل و مدیریت کند؟
شاخص‌های موفقیت در مدیریت اعتیاد
کاهش مصرف یا توقف کامل
بازگشت روابط خانوادگی به حالت سالم
بهبود عملکرد تحصیلی و شغلی اعضا
پایداری در جلسات درمانی و پیگیری طولانی‌مدت
در پایان، اگر بخواهید به زنان و مادران طبقه مرفه یک هشدار و یک امید بدهید، آن‌ها چه باشند
هشدار: پنهان‌کاری و انکار، اعتیاد را عمیق‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.
امید: با گفت‌وگوی همدلانه، حمایت تخصصی و استفاده از ظرفیت‌های خانواده، امکان درمان و بازگشت به زندگی سالم وجود دارد.
خبرنگار - مهین محمدیان - از شهرستان رستم استان فارس