خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - فارس - اين گفت‌وگو تلاش دارد حساسيت عمومي را نسبت به اين آسيب کمتر ديده‌شده، افزايش دهد و راهکارهايي عيني و قابل‌اجرا در اختيار زنان، مادران و خانواده‌ها قرار دهد.
1-خانم هاشمي ابتدا بفرماييد اعتياد پنهان در خانواده‌هاي مرفه دقيقاً به چه معناست و چه تفاوتي با اعتيادهاي آشکار دارد؟ اعتياد پنهان به مصرف مداوم و وابستگي فرد به مواد يا رفتارهايي گفته مي‌شود که در ظاهر زندگي روزمره و اجتماعي او ديده نمي‌شود. در خانواده‌هاي مرفه، فرد با ظاهر‌سازي، کنترل مالي و اجتماعي، مصرف خود را مخفي مي‌کند؛ در حالي که در اعتياد آشکار، نشانه‌ها و پيامدها سريع‌تر قابل مشاهده‌اند.
2-چرا در طبقات مرفه، اعتياد بيشتر شکل «پنهان» پيدا مي‌کند؟ نقش پرستيژ اجتماعي، سبک زندگي لوکس و فشارهاي طبقاتي چيست؟
پرستيژ اجتماعي و ترس از قضاوت: خانواده‌هاي برخوردار نمي‌خواهند وجهه اجتماعي‌شان آسيب ببيند.
سبک زندگي لوکس: مصرف مواد يا رفتارهاي اعتيادي در قالب «تفريح» يا «مد» توجيه مي‌شود.
فشارهاي طبقاتي: رقابت و استرس ناشي از حفظ جايگاه اجتماعي، زمينه‌سازپنهان‌کاري است.
3-از ميان انواع اعتياد، در خانواده‌هاي برخوردار با کدام نوع‌ها بيشتر مواجه هستيم؟
انواع اعتياد رايج در ميان اين گروه جمعيت کشور بيشتر از همه مواد و الکل مصرف مي شود که معمولامصرف به صورت کنترل‌شده اما مداوم مي باشد. در رتبه دوم داروهاي آرام‌بخش و خواب‌آور که به ‌ويژه در زنان و مردان پرمشغله رايج مي باشد. قمار و خريد افراطي در درجه سوم از اعتياد طبقه مرفع مي باشد که بيشتر به‌عنوان سرگرمي لوکس انجام مي شود. شبکه‌هاي اجتماعي و روابط خارج از چارچوب: اعتياد رفتاري با پيامدهاي عاطفي و خانوادگي نوعي ديگر از موارد رايج مي باشد.
4-در پژوهش‌هاي شما، مهم‌ترين عوامل شروع اعتياد پنهان در مردان و زنان مرفه چه بوده است؟ از جمله عوامل شروع اعتياد:
استرس شغلي و فشار اجتماعي، احساس تنهايي و خلأ عاطفي، دسترس‌پذيري مالي بالا، الگوهاي فرهنگي و دوستانه که مصرف را عادي جلوه مي‌دهند.
5-چه نشانه‌هايي در ظاهر آرام و بي‌تنش يک خانواده مرفه، مي‌تواند زنگ خطر اعتياد پنهان باشد؟
از لحاظ رفتاري: تغيير خلق، انزوا، پرخاشگري پنهان و از نظرمالي : هزينه‌هاي غيرشفاف، خرج‌هاي ناگهاني.
ودر موارد احساسي: بي‌تفاوتي نسبت به روابط خانوادگي، نوسان شديد هيجاني نشانه هاي ظاهري زنگ خطر اعتياد باشد.
6-نقش سبک تربيت خانواده‌هاي ثروتمند—از جمله کودک‌سالاري، رفاه بيش از حد، يا نبود نظارت—در شکل‌گيري اعتياد نوجوانان چيست؟ در اين سبک ازتربيت يعني تربيت کودک‌سالاري و رفاه بيش از حدباعث مي شود نوجوانان بدون محدوديت به هر خواسته‌اي دسترسي يابند و همچنين نبود نظارت والدين که بسشتر مشغول ويا غايت هستند زمينهبراي تجربه‌هاي پرخطردر نوجوان ايجاد مي شود.
و از طرفي فقدان آموزش مهارت‌هاي زندگي باعث مي شود که نوجوانان راهي براي مديريت استرس نيابند و براي دست يافتن آبه رامش به سمت اينگونه مواد و .... کشيده شوند.
7-به نظر شما «تابو بودن اعتياد» چگونه باعث مخفي‌کاري و ديرهنگام شدن مداخله مي‌شود؟
اعتياد به‌جاي آنکه بيماري رواني-جسمي ديده شود، به‌عنوان ضعف اخلاقي قضاوت مي‌شود.اين نگاه باعث مخفي‌کاري، انکار و تأخير در درمان مي‌گردد.
8-زنان اين خانواده‌ها معمولاً اولين افرادي هستند که متوجه اعتياد پنهان همسر يا فرزند مي‌شوند. مهم‌ترين نشانه‌هايي که يک زن بايد به آن‌ها حساس باشد چيست؟ نشانه‌هايي که زنان بايد حساس باشند:
تغيير ناگهاني در عادات خواب و خوراک
دروغ‌گويي يا پنهان‌کاري مالي
بي‌علاقگي به روابط خانوادگي
وابستگي غيرعادي به يک رفتار يا ماده
9- پنهان‌کاري اعتياد چه آسيب‌هايي بر سلامت روان همسر وارد مي‌کند؟
آسيب‌هاي رواني همسر
اضطراب پنهان ناشي از دانستن حقيقت و ناتواني در بيان آن.
فرسودگي عاطفي به دليل تحمل فشار مداوم.
وابستگي آزارگرانه: زن در چرخه‌ي تحمل و اميد به تغيير گرفتار مي‌شود.
10-در خانواده‌هاي برخوردار، با وجود توان مالي بالا، چرا مراجعه به مشاور و درمانگر با تأخير انجام مي‌شود؟
از جمله مواردي که تأخير در مراجعه به مشاور را موجب مي شود:
آبرو و فشار فاميلي: در واقع ترس از برچسب اجتماعي و ترس از قضاوت حتي در محيط درماني و باور غلط که «پول و امکانات» مشکل را حل مي‌کند، مي‌باشد.
11- آيا ساختارهاي قدرت، مانند مردسالاري يا وابستگي اقتصادي زن، باعث تداوم اعتياد پنهان مي‌شود؟ حتما
مردسالاري باعث مي شود مرد مصرف‌کننده قدرت بيشتري براي پنهان‌کاري دارد. واز طرفي وابستگي اقتصادي زن مانع از افشاگري يا اقدام جدي مي‌شود.
12-خانواده‌هاي مرفه براي پنهان نگه‌داشتن اين مسئله چه رفتارهايي انجام مي‌دهند و اين پنهان‌کاري چه اثراتي روي فرزندان دارد؟معمولا دو کار اصلي صورت مي پذيرد يکي ظاهر‌سازي اجتماعي: نمايش خانواده‌ي کامل در جمع‌ها و دوم انکار مشکلاتو با انجام اين دو کار فرزندان ياد مي‌گيرند احساسات خود را سرکوب کنند.
13- در کودکان و نوجواناني که در خانه اعتياد پنهان وجود دارد، چه علائم رفتاري و تحصيلي بيشتري ديده مي‌شود؟ افت تحصيلي و بي‌انگيزگي، پرخاشگري يا انزوا، گرايش به مصرف يا رفتارهاي پرخطر، دروغ‌گويي و تقليد از الگوهاي والدين از جمله نشانه هاي اعتياد پنهان اين دسته مي باشد.
14- شما در مطالعات ميداني خود چه الگوهاي مشترکي از «انکار» در اين خانواده‌ها مشاهده کرده‌ايد؟
الگوهاي انکار رايج
«فقط براي تفريح است»
«براي کنترل استرس لازم است»
«همه دارند، طبيعي است»
«مد روز است»
15- اگر يک مادر متوجه علائم اعتياد پنهان در همسر يا فرزند شد، اولين قدم صحيح چيست؟
اولين قدم مادرمشاهده و ثبت نشانه‌ها بدون قضاوت است ودر مرحله بعد گفت‌وگوي آرام با تمرکز بر نگراني، نه سرزنش ودر مرحله سوم جستجوي کمک تخصصي در مراحل اوليه مي باشد
16- نقش گفت‌وگوي همدلانه و مهارت‌هاي ارتباطي در افشاي رفتار اعتيادي چيست؟ گفتگوي همدلانه ايجاد حس امنيت و اعتماد در طرفين را موجب مي شود
17- چند جمله پشتيبان و غيرتهاجمي براي شروع گفتگو پيشنهاد دهيد. «من نگران سلامتت هستم، نه اينکه تو را قضاوت کنم.»
«دوست دارم بيشتر درباره احساست بدانم.»
«مي‌خواهم در کنارت باشم تا راهي براي آرامش پيدا کنيم.»

18- در روند درمان، خانواده بايد چه وظايفي بپذيرد؟
وظايف خانواده در درمان
مديريت مالي و جلوگيري از دسترسي آزاد به منابع
کنترل محيط محرک (دوستان، مکان‌ها)
حمايت عاطفي و حضور در جلسات درماني
ايجاد سبک زندگي سالم و منظم
19- چه ظرفيت‌هايي در سبک زندگي خانواده‌هاي مرفه وجود دارد که مي‌تواند به درمان کمک کند، نه اينکه آن را بدتر کند؟
ظرفيت‌هاي مثبت خانواده‌هاي مرفه
امکان دسترسي به مشاوره تخصصي و توان‌بخشي
امکانات مالي براي دوره‌هاي درماني
سبک زندگي سالم: ورزش، تغذيه، سفرهاي درماني.
20- خانم دکتر، چه شاخص‌هايي نشان مي‌دهد يک خانواده موفق شده اعتياد پنهان را کنترل و مديريت کند؟
شاخص‌هاي موفقيت در مديريت اعتياد
کاهش مصرف يا توقف کامل
بازگشت روابط خانوادگي به حالت سالم
بهبود عملکرد تحصيلي و شغلي اعضا
پايداري در جلسات درماني و پيگيري طولاني‌مدت
در پايان، اگر بخواهيد به زنان و مادران طبقه مرفه يک هشدار و يک اميد بدهيد، آن‌ها چه باشند
هشدار: پنهان‌کاري و انکار، اعتياد را عميق‌تر و خطرناک‌تر مي‌کند.
اميد: با گفت‌وگوي همدلانه، حمايت تخصصي و استفاده از ظرفيت‌هاي خانواده، امکان درمان و بازگشت به زندگي سالم وجود دارد.
خبرنگار - مهين محمديان - از شهرستان رستم استان فارس