خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - اصغر دالوندي، استاد دانشگاه علوم توان‌بخشي تهران،با اشاره به خلأهاي عاطفي و بعد خانوادگي سالمندان در جامعه امروز گفت: بر اساس تحقيقات ميداني گسترده و تجارب زيسته سالمندان در مراکزي نظير کهريزک، باوجوداينکه سالمندي در فرهنگ ما دوران فرزانگي محسوب مي‌شود، اما امروز اطراف سالمندان به‌شدت خالي شده است. اگر از ده سالمند درباره مشکلاتشان بپرسيد، همگي از واژه «تنهايي» به‌عنوان بزرگ‌ترين درد خود ياد مي‌کنند.

وي با بيان اينکه سرعت بالاي زندگي مدرن، انزواي سالمندان را تشديد کرده است، اظهار کرد: درگذشته خانواده‌هاي پرجمعيت مسئوليت نگهداري از سالمند را بر عهده مي‌گرفتند و فرد در کانون خانواده احساس محبوبيت مي‌کرد، اما امروز کاهش تعداد اعضاي خانواده، شکاف نسلي، آپارتمان‌نشيني و غرق‌شدن نسل جديد در فضاي مجازي و موبايل، باعث شده تا سالمند حتي در حضور فيزيکي اطرافيان نيز احساس تنهايي مطلق داشته باشد.

اين استاد دانشگاه در مصاحبه تلفني با راديو گفت‌وگو به تشريح ابعاد اقتصادي و زيرساختي اين بحران پرداخت و تصريح کرد: ما به لحاظ زيرساخت‌هاي مراقبتي دچار فقر شديدي هستيم. درحالي‌که جمعيت سالمندان کشور از مرز ?? ميليون نفر عبور کرده است، تعداد تخت‌هاي شبانه‌روزي و مراکز استاندارد ما در کل کشور شايد به‌زحمت به هزار تخت برسد. بسياري از سالمندان به‌ويژه در شهرها به دليل آپارتمان‌نشيني محصور شده و تحرک خود را ازدست‌داده‌اند.

وي ضمن تأکيد بر اينکه در يک دهه آينده با يک سونامي عجيب‌وغريب سالمندي مواجه خواهيم شد، افزود: به‌زودي از هر سه ايراني يک نفر سالمند خواهد بود و اين يک چالش ملي بزرگ است. براي مقابله با اين بحران ما نيازمند توسعه آسايشگاه‌ها نيستيم، بلکه بايد مدل‌هاي جايگزين و حمايتي ايجاد کنيم.

دالوندي افزود: يکي از طرح‌هاي پيشنهادي ما به شهرداري‌ها، ايجاد پاتوق‌هاي محله‌اي سالمندان است؛ فضايي که در هر محله با کمک خيرين شکل بگيرد تا سالمندان در آنجا گرد هم بيايند، غذا بخورند، شاهنامه‌خواني کنند و با سرويس‌هاي مشخص به خانه‌هايشان بازگردند.

وي با اشاره به الگوهاي موفق جهاني در حوزه مراقبت از سالمندان گفت: در کشورهاي حوزه اسکانديناوي، مشکلات سالمندان با محوريت شهرداري‌ها و از طريق سيستم مراقبت در منزل حل مي‌شود. سالمند با يک تماس، خدمات پرستاري، فيزيوتراپي، گفتاردرماني و روان‌شناسي را در منزل خود دريافت مي‌کند. متأسفانه در ايران به دليل عدم ساماندهي و غيبت طولاني‌مدت فرزندان شاغل در طول روز، اين سيستم به‌درستي شکل نگرفته است.

اين استاد دانشگاه با اشاره به لزوم تأمين امنيت اقتصادي سالمندان خاطرنشان کرد: بخش قابل‌توجهي از سالمندان ما هيچ‌گونه مستمري، درآمد و پوشش بيمه‌اي ندارند. براي داشتن سالمندي موفق، دولت بايد با بهره‌گيري از الگوهاي موفق جهاني نظير مدل‌هاي اجرا شده در کشورهاي آسيايي، بودجه‌هاي حمايتي مشخصي تعريف کند تا هيچ سالمندي در کشور خارج از چتر حمايتي و اقتصادي باقي نماند.

لزوم توسعه مراکز روزانه سالمندان و ورود خيرين به اين حوزه

در ادامه گوهر آل بويه، دکتراي روان‌شناسي و مدرس دانشگاه، با اشاره به روند تغييرات جمعيتي کشور گفت: جامعه ما در آينده‌اي نه‌چندان دور يک جمعيت سالمند قابل‌توجه را تجربه خواهد کرد. کاهش نرخ فرزندآوري در دهه‌هاي اخير، کوچک‌شدن ابعاد خانواده‌ها، اشتغال بانوان و پديده مهاجرت از جمله عواملي هستند که سير جواني جمعيت را کند کرده و کشور را به سمت سالمندي سوق مي‌دهند.

وي با بيان اينکه بايد سياست‌گذاري‌هاي اصولي و اساسي براي جلوگيري از اين روند اتخاذ شود، اظهار کرد: ما قشر جوان بسيار خوبي داريم، اما براي تشويق آن‌ها به فرزندآوري بايد دغدغه‌هاي اساسي آن‌ها از جمله اشتغال، مسکن و ازدواج برطرف شود. جوانان نيازمند تضمين و آينده‌اي مطمئن هستند تا بتوانند با خيالي آسوده به تشکيل خانواده و فرزندآوري بپردازند.

اين مدرس دانشگاه به تغييرات فيزيولوژيک و شناختي در دوره سالمندي پرداخت و تصريح کرد: برخلاف جسم که با کار زياد فرسوده مي‌شود، مغز انسان با فعاليت بيشتر عملکرد بهتري پيدا مي‌کند. ما در علم روان‌شناسي دو نوع هوش سيال و هوش متبلور داريم؛ اگرچه هوش سيال با افزايش سن کاهش مي‌يابد، اما هوش متبلور که بر پايه تجربه و يادگيري است، در سالمندان افزايش چشمگيري دارد. به همين دليل در بسياري از کشورهاي توسعه‌يافته در عرصه سياست‌گذاري از تجارب ارزشمند سالمندان استفاده مي‌شود.

وي ضمن تأکيد بر لزوم ايجاد فضاهاي اختصاصي براي سالمندان افزود: باتوجه‌به کوچک‌شدن خانواده‌ها و اشتغال فرزندان، نيازمند توسعه فضاهايي مشابه مهدکودک، تحت عنوان «مراکز روزانه سالمندان» هستيم. در اين مراکز که در حال حاضر به‌صورت محدود در کشور وجود دارند، سالمندان مي‌توانند از صبح تا بعدازظهر در کنار همسالان خود حضور يابند و ضمن تبادل تجربه، از خدمات ارزنده توان‌بخشي، پزشکي، فيزيوتراپي، روان‌درماني و حتي برنامه‌هاي تفريحي مانند موسيقي و بازي‌درماني بهره‌مند شوند.

آل بويه در مصاحبه با راديو گفت‌وگو با اشاره به محدوديت‌هاي مالي و عدم توجيه اقتصادي اين مراکز براي بخش خصوصي گفت: دولت و سازمان بهزيستي به‌تنهايي قادر به تأمين اين نياز عظيم نيستند. همان‌طور که ما خيرين مدرسه‌ساز و خيرين حوزه سلامت داريم، نيازمند ورود جدي خيرين به حوزه سرمايه‌گذاري براي سالمندان هستيم تا با همکاري دولت، اين مراکز در سطح کشور گسترش يابند.

اين دکتراي روان‌شناسي خاطرنشان کرد: سالمندي موفق صرفاً به معناي زنده‌ماندن نيست، بلکه فعال‌بودن و داشتن ارتباطات مؤثر است. مشارکت سالمندان در بازي‌هاي خانوادگي و ارتباط مستمر آن‌ها با نوه‌ها، فرزندان و همسالان، سبک زندگي آن‌ها را بهبود بخشيده و به داشتن يک دوره سالمندي باکيفيت و موفق کمک شاياني مي‌کند.
مهر
انتهاي پيام/م