خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - سيدعبدالرسول علم الهدي، پژوهشگر و محقق در يادداشتي درباره موضوع حجاب اظهارداشت: وقتي يک پديده اجتماعي در نسبت با پديده‌هاي مختلف رابطه همبستگي يا علّي پيدا مي‌کند، دچار مسئله مندي مي‌شود و ديگر نمي‌توان با راهکارهاي قديمي و خطي با آن مواجه شد.
حجاب، امروز در امتداد چهار پديده با چالش مواجه شده که موجب مسئله مندي آن است. هر چهار پديده مي‌توانند از نظر زمينه فرهنگي يا شرايط جهاني جديد يا عامل بيروني غيرقابل دسترس تحليل شوند اما تداخل آنها در يکديگر موجب چِغِر شدن حجاب در امروز ايران شده است.
اول، انقلاب جنسي در جهان؛ آنچه که از انقلاب جنسي در غرب بين سال‌هاي ???? تا ???? ميلادي رخ داده، به صورت فراگيري با جريان توسعه به همه کشورها وارد شده و موجب تغييري نه تنها در رفتارهاي جنسي، بلکه هويت يابي جنسيتي را نيز با چالش روبرو کرده است. مسائل حقوقي و سياسي فراواني پيرامون انقلاب جنسي بوجود آمده که به رسميت شناختن همجنسگرايي در حقوق مدني، وجود کلاب هاي خاص و امکان رابطه آزاد از جمله آنهاست.
در ايران همچون همه کشورهاي دنيا هرچند زير پوست شهر خبرهايي وجود دارد، اما قانون الزامي بودن پوشش مانع ورود انقلاب جنسي شده است، ارزشمندي حيا و عفاف در پيمايش نگرش‌هاي ايرانيان (????) نشان از عدم وقوع چنين انقلابي در کشور شده است.
دوم، جهاني شدن و فرهنگ؛ فرآيند نوسازي و جهاني شدن موجب دگرگوني‌هاي عميقي در زندگي و هويت و تغييرات ارزشي جوامع شده است به طوري که فاصله گرفتن انسان‌ها از منابع هويت ساز سنتي و روي آوردن به شيوه‌هاي جديد زندگي و حتي تفکر در هويت خود سبب بازتعريف افراد و ترديد در سابقه تاريخي براي خود شده است. گيدنز (????) بازانديشي کنوني را معطوف به آينده و ارزش‌هاي جهاني مي‌داند. البته ارزش‌هايي که در جريان برساخت قدرتمند تمدن مدرن همچون فردگرايي، سودگرايي، نمايشي شدن و تفريحي شدن زندگي دنبال مي‌کند.
بنابراين حجاب که در امر اجتماعي و عدم جذابيت و جلوگيري از لاابالي گري لذت قابل تعريف است در فرآيند جهاني شدن پرچالش خواهد بود. به عبارت ديگر، حجاب در تعارض با اهميت يافتن سبک زندگي و اراده فردي در دوران جديد قرار گرفته است به طوريکه شرايط تمدني و اجتماعي، پوشش را امري فردي مي‌داند اما حجاب در يک دعواي فردي در نسبت با هنجارهاي اجتماعي قرار گرفته است. فرد با توجه به انتخاب گري در سبک زندگي خود نمي‌تواند هنجارهاي اجتماعي را قبول کند و در اين تعارض به خشونت با جامعه پيراموني مي‌رسد.
سوم، مواجهه سياسي با حجاب؛ احساس اشباع ناکارآمدي راهکارها حول مسئله حجاب براي مسئولين و مديران فرهنگي کشور رخ داده است، به طوريکه ديگر امکان حل مسئله را در شرايط پيچيده دنبال نکرده و ارجاع به بخش‌هاي ديگر همچون عدالت و اقتصاد را ترجيح مي‌دهند. ضمن اينکه حجاب در يک دعواي سياسي بين جناح‌ها در انتخابات گروکشي مي‌شود. به طوريکه براي کسب رأي بيشتر عنوان «آزادي براي زنان» دقيقاً نسبت به سياست‌هاي اجتماعي حول حجاب تعريف شده و دولت‌ها وعده‌هايي را در جهت دسترسي زنان به آزادي‌هاي بيشتر يا کاهش رويکردهاي انتظامي، پيش روي مردم قرار مي‌دهند.
چهارم، جنگ معناسازي در ذهنيت‌ها؛ مداخله دشمن در اغتشاشات پاييز ???? نشان داد که مسئله زن و حجاب در يک دعواي شناختي در دوگانه امرشخصي-امر اجتماعي در جامعه بازتاب داده مي‌شود. همچنين حجاب به مثابه امرسياسي يا امر اخلاقي، حجاب خواسته حاکميت يا مردم، حجاب در امتداد آزادي‌هاي زنان يا خواسته مردان، حجاب به مثابه امري سنتي يا امري مدرن مرتب مورد توجه قرار مي‌گيرد.
با يک تحليل محتواي ساده مي‌توان صورت بندي شناختي دشمن را درآورد. بنابراين قرائت ايشان از حجاب در ايران اينست که «حجاب يک امر فردي است که حاکميت مردسالار جمهوري اسلامي ايران براي جلوگيري از رشد و پيشرفت زنان، آن را اجبار کرده تا زنان در دست مردان اسير باشند»
به نظر مي‌رسد جنگ شناختي در موضوع حجاب اصلي ترين و جديدترين پديده در پيچيدگي آن شده باشد. بدين صورت که مردم هم به ارزشمندي حيا و عفاف توجه دارند و هم حجاب را به عنوان رفتاري اخلاقي در منظر عمومي لازم مي‌دانند اما با مداخله حاکميت در حفظ و توسعه آن مخالفت خواهند کرد (نظرسنجي مرکز تحقيقات صدا و سيما، تابستان ????). صورت بندي دشمن از حجاب در قرائت برخي اساتيد دانشگاهي و روزنامه نگاران و نخبگان اجتماعي و شخصيت‌هاي چهره داخلي هم دنبال مي‌شود که موجب گمگشتگي بيشتر براي فهم منطق حجاب خواهد شد.
اگر حکم حجاب، براي حضور زن در بيرون از حريم خصوصي و خانه است، پس ديگر يک امر فردي نيست بلکه اتفاقاً امري اجتماعي براي فعاليت‌ها و حرکت عمومي زن است.
از طرف ديگر، اگر حجاب براي حفظ کليشه‌هاي جنسيتي است پس اتفاقاً امکان حفظ کرامت نفس را براي او فراهم کرده و اين برخلاف نگاه مدرن در جهت آزادي شهوت مردان است، پس چگونه مي‌توان حجاب را خواسته مردها دانست! ضمن اينکه تجربه کنوني جمهوري اسلامي ايران در شرکت ?? درصد زنان در تحصيلات دانشگاهي، ورزش قهرماني زنان در رقابت‌هاي جهاني همچون المپيک، حضور زنان در کرسي‌هاي سياسي، فعاليت‌هاي اقتصادي و تجارت توسط زنان را مي‌توان جلوگيري حاکميت از رشد زنان قلمداد کرد!. قرائت اصلي جمهوري اسلامي ايران از حجاب اينست که «حجاب موجب آزادي زن از اسارت در نگاه هوس آلود مردان و نعمت الهي براي حفظ کرامت نفس ايشان است. حجاب، امر به زنان براي حرکت اجتماعي همگام با خانواده داري ايشان است.»
مهر
انتهاي پيام/م