خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - محققان دانشگاه ايلينوي شيکاگو با شناسايي نقش کليدي پروتئين «فاکتور پلاکتي ?» در سلول‌هاي بنيادي خوني، موفق شدند نشانه‌هاي پيري اين سلول‌ها را معکوس کنند؛ يافته‌اي که مي‌تواند راهي نوين براي پيشگيري يا درمان اختلالات ايمني و خوني مرتبط با سن باشد.
با افزايش سن و مشاهده تغييراتي مانند خاکستري شدن موها يا کاهش قدرت عضلاني، سيستم ايمني هم دستخوش تغييراتي مي‌شود. يکي از تغييرات کليدي مربوط به سلول‌هاي بنيادي است که سلول‌هاي خوني و ايمني را ايجاد مي‌کنند؛ اين سلول‌ها به مرور زمان مي‌توانند جهش‌هايي انباشته کنند و خطر ابتلا به سرطان يا مشکلات ديگر را افزايش دهند.
محققان دانشگاه ايلينوي شيکاگو فرآيندي سلولي را شناسايي کرده‌اند که در اين نوع پيري نقش دارد. پژوهش آن‌ها، کاهش سطح پروتئيني به نام فاکتور پلاکتي ? (Platelet Factor ?) را عامل مهمي در اين فرايند دانست. زماني که تيم تحقيقاتي اين پروتئين را به سلول‌هاي خوني پير بازگرداند، توانستند چندين تغيير مرتبط با پيري را معکوس کنند که نشان‌دهنده هدف بالقوه‌اي براي درمان يا پيشگيري از اختلالات خوني و ايمني است.
سلول‌هاي بنيادي خوني و تعادل سيستم ايمني
سلول‌هاي بنيادي خون‌ساز در مغز استخوان قرار دارند و منبع سلول‌هاي خوني و ايمني بدن هستند. ساندرا پينهو، دانشيار داروشناسي و پزشکي بازساختي دانشکده پزشکي دانشگاه ايلينوي، مي‌گويد: «سلول‌هاي بنيادي خون‌ساز ما بسيار نادر هستند. ما آن‌ها را جام مقدس سيستم ايمني مي‌ناميم.»
در افراد جوان، اين سلول‌ها به‌راحتي هر دو دسته اصلي سلول‌هاي خوني را توليد مي‌کنند. يک گروه، سلول‌هاي ميلوئيدي هستند که شامل برخي سلول‌هاي ايمني و همچنين گلبول‌هاي قرمز حامل اکسيژن مي‌شوند. گروه ديگر، سلول‌هاي لنفوئيدي هستند که شامل سلول‌هاي T و B مي‌شوند و نقش مرکزي در دفاع بدن در برابر عفونت‌ها دارند.
ساندرا پينهو، دانشيار داروشناسي و پزشکي بازساختي در دانشکده پزشکي دانشگاه ايلينوي در آزمايشگاه خود
اما با افزايش سن، سلول‌هاي بنيادي خون‌ساز تمايل بيشتري به توليد سلول‌هاي ميلوئيدي دارند و سلول‌هاي لنفوئيدي کمتري توليد مي‌کنند. اين تغيير، عملکرد سيستم ايمني افراد مسن را تحت تأثير قرار مي‌دهد. پينهو توضيح مي‌دهد: «اين يکي از دلايلي است که معمولاً افراد مسن به‌عنوان اهداکننده مغز استخوان استفاده نمي‌شوند، زيرا سلول‌هاي بنيادي آن‌ها به قدر کافي قدرتمند نيستند.»
فاکتور پلاکتي ? به‌عنوان تنظيم‌کننده
در نمونه‌هاي مغز استخوان موش‌ها و انسان، پينهو و همکارانش دريافتند فاکتور پلاکتي ? نقش مهمي در اين فرآيند پيري دارد. در موش‌ها و افراد جوان، اين پروتئين مانند يک پيام‌رسان عمل مي‌کند و به سلول‌هاي بنيادي خون‌ساز، به‌ويژه آن‌هايي که سلول‌هاي ميلوئيدي توليد مي‌کنند، فرمان مي‌دهد تا از تقسيم بيش از حد جلوگيري کنند. با افزايش سن، سلول‌هاي ايمني فاکتور پلاکتي ? کمتري توليد مي‌کنند و اين امر سبب مي‌شود آن‌ها بتوانند بيش از حد تکثير شوند.
پينهو مي‌گويد: «وقتي سلول‌هاي بنيادي بيشتر از حد طبيعي تقسيم شوند و اين تقسيم کنترل نشود، مي‌توانند به مرور زمان جهش‌هايي انباشته کنند.» اين جهش‌ها در انسان مي‌توانند موجب التهاب، افزايش خطر سرطان‌هاي خوني و حتي بيماري‌هاي قلبي‌عروقي شوند.
معکوس کردن سيگنال‌هاي پيري در سلول‌هاي بنيادي
به‌طرز شگفت‌انگيزي، محققان دريافتند تأمين فاکتور پلاکتي ? به موش‌هاي پير، نشانه‌هاي پيري سلول‌هاي بنيادي خون‌سازِ آن‌ها را برطرف مي‌کند. آن‌ها هر روز به مدت بيش از يک ماه به حيوانات تزريق خون حاوي اين پروتئين دادند و مشاهده کردند سلول‌هاي ايمني و خوني آن‌ها جوان‌تر به نظر مي‌رسند و عملکرد بهتري دارند.
همين اثر پس از افزودن پروتئين به سلول‌هاي بنيادي انساني پير در آزمايشگاه، مشاهده شد. پينهو مي‌گويد: «اين پروتئين پيريِ سيستم خوني را بازسازي کرد.»
اگرچه اثر آن قوي بود، اما پينهو تأکيد مي‌کند که فاکتور پلاکتي ? به‌تنهايي قادر نخواهد بود تمام بافت‌ها را جوان کند يا طول عمر افراد مسن را افزايش دهد. با اين حال، مي‌تواند بخشي از روش‌هاي بازسازي ديگر باشد و به بهبود بيماري‌هاي مرتبط با سن کمک کند.
پينهو مي‌گويد: «شواهد روشني وجود دارد که نشان مي‌دهد امکان بازگرداندن دروني برخي اختلالات مرتبط با سن وجود دارد.»
فراديد
انتهاي پيام/م