خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - تبیین و روشنگري در زمینه‌ي معارف، احکام و فقه اسلام و حفظ اسلام از انحرافها و تحریف‌هایی که بر آن تحمیل مي‌شد و زمینه‌سازي براي ایجاد جامعه‌ي الهی_ اسلامي تحت اداره‌ي حکومت علوي؛ دو وظیفه‌ای بود همه‌ي ائمه (علیهم‌السّلام) تا زمان غیبت امام دوازدهم، حضرت حجت (علیه السلام) به آنها اهتمام جدی داشته‌اند.

اما دوران امامت امام سجاد (علیه‌السلام) بعد از واقعه‌ی عاشورا، یکی از دورانهای بسیار حساس تاریخ اسلام و نقطه عطفی بود که چون با اختناق، تحریم‌ و محدودیت‌‌هایی خاص برای شیعه همراه شده بود، عملیاتی کردن دو وظیفه مهم راهبری و هدایت جامعه اسلامی را امری دشوار می‌ساخت. امام سجاد (علیه‌السلام) با آسیب‌شناسی در جامعه‌ی خود، منشأ بخش مهمی از مشکلات دنیای اسلام را که منجر به وقوع حادثه‌ی عاشورا شده بود را در انحطاط و فساد اخلاقی حاکم در جامعه یافتند و بر همین اساس اولین برنامه‌ی عملیاتی و حکومتی ایشان، پاکسازی اخلاقی و احیای جامعه بود: «بخش مهمّی از مشکلات اساسی دنیای اسلام که به فاجعه‌ی کربلا انجامید، ناشی از انحطاط و فساد اخلاق مردم بود… یک ملّت وقتی منشأ همه‌ی مفاسد خواهد شد که اخلاق او خراب شود؛ این را امام سجّاد علیه‌السلام در چهره‌ی جامعه‌ی اسلامی تفحّص کرد و کمر بست به اینکه این چهره را از این زشتی پاک کند و اخلاق را نیکو گرداند.» ۱۳۷۲/۰۴/۲۳

دعا، سلاح مبارزه با حاکمیت باطل

امام سجاد (علیه السلام) پیروان حقیقت و رهروان ولایت را با خزانه‌ی عظیمی از دعا آشنا و مکتب نیایش را پایه‌گذاری کردند و از آن به عنوان سلاحی برای مبارزه با حاکمیت باطل و تعمیق معارف الهی جریان حق بهره بردند.

صحیفه مبارکه سجادیه که به زبور آل محمد (صلی‌الله علیه و آله و سلم) نیز مشهور است، یکی از آثار مکتوب امام سجاد (علیه السلام) است که هر دعا در آن، حاوی یکی از مضامین عالی معارف اسلامی و قرآنی است: «این صحیفه‌ی سجادیه را اگر مطالعه کنید و جنبه‌ی دعایی کلمات را ندیده بگیرید، هر دعای آن یک درس عالی از معارف اسلامی و قرآنی است.» ۱۳۷۱/۱۲/۰۷ و اگرچه در قالب دعا تنظیم شده، اما هر یک از آن دعاها عین حکمت الهی است: «امام سجّاد علیه‌السلام صحیفه‌ی سجّادیّه را به صورت دعا تنظیم فرموده و اصلاً دعا خوانده است، امّا این کتاب پُر از معارف الهی و اسلامی است: توحید خالص در صحیفه‌ی سجّادیّه است؛ نبوّت و عشق به مقام تقدّس نبيّ اسلام‌صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در صحیفه‌ی سجّادیّه است؛ مثل بقیّه‌ی دعاهای مأثور، معارف آفرینش در این کتاب است. ... نه اینکه آن بزرگوار ــ امام سجّاد علیه‌السلام ــ نمیخواسته دعا کند و دعا را پوشش قرار داده است؛ نه، دعا میکرده، مناجات میکرده و با خدا حرف میزده است، منتها انسانی که قلبش با خدا و با معارف الهی آشنا است، حرف زدنش هم این‌گونه است؛ حکمت از او سرریز میشود و دعای او هم عین حکمت است.» ۱۳۷۳/۱۱/۲۸

صحیفه سجادیه، تالی تلو قرآن و نهج‌البلاغه

«صحیفه کامله سجادیه، نمونه کامل قرآن صاعد است... کتاب شریفی است که سبک بیان معارف الهیه اصحاب معرفت را چون سبک قرآن کریم بدون تکلف الفاظ در شیوه دعا و مناجات برای تشنگان معارف الهیه بیان می‌کند. این کتاب مقدس چون قرآن کریم سفره الهی است که در آن، همه گونه نعمت موجود است و هر کس به مقدار اشتهای معنوی خود از آن استفاده می‌کند. این کتاب همچون قرآن الهی ادقِّ معارف غیبی که از تجلیات الهی در ملک و ملکوت و جبروت و لاهوت و ما فوق آن حاصل می‌شود در ذهن من و تو نیاید و دست طلبکاران از حقایق آن کوتاه است، به شیوه خاص خود قطراتی که از دریای بیکران عرفان خود می‌چشاند و آنان را محو و نابود می‌کند.» صحیفه امام، ج ۲۱، ص۲۰۹


یکی از دلایل اهمیت انس با صحیفه سجادیه این است که تک‌ تک جملات این منظومه شریفه، برگرفته از مفاهیم عالی آیات قرآن است که انسان برای تعالی الی الله به آن محتاج است: «یک‌وقت شما قرآن میخوانید، خدا دارد با شما حرف میزند؛ یک‌وقت دعا میکنید، شما دارید با خدا حرف میزنید. وقتی قرآن میخوانید، این قرآنِ نازل است؛ یعنی خدای متعال دارد با شما صحبت میکند و حرف میزند، حقایق را برای شما روشن میکند، از بالا نازل میشود؛ و وقتی شما دعا میخوانید، شما دارید با خدا حرف میزنید؛ این صدای شما است که صعود پیدا میکند.» ۱۳۹۵/۰۴/۰۵

✍ آمنه عسکری منفرد