خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - بدن انسان نيز از اين چهار عنصر يا رکن تشکيل شده است، ارکان به صورت مستقل و جدا از هم در طبيعت يافت نمي‌شوند، بلکه تمايل به ترکيب با يکديگر دارند. همچنين ارکان داراي کيفيت گرم، سرد، خشک و تر هستند. پايه و اساس طب سنتي ايران که بر مبناي فلسفه طبيعيات ارسطويي است بر همين کيفيت چهارگانه استوار است.

بر اساس طب سنتي ايراني، چهار عنصر طبيعي آب، هوا، آتش و خاک در شکل‌گيري انواع مزاج‌ها در انسان تأثيرگذار هستند. شناخت طبع بدن از اين جهت داراي اهميت است که منشأ بسياري از بيماري‌ها و اختلالات بدن به بي توجهي به مزاج مربوط مي‌شود.

مزاج شناسي علمي بسيار وسيع و گسترده براي تشخيص و درمان مشکلات جسمي و روحي است، زيرا تمامي جنبه‌هاي زندگي ما تحت تأثير طبيعت بدنمان قرار دارد. به طور کلي دو نوع مزاج وجود دارد، مزاج گرم و مزاج سرد. گروه گرم مزاج، خود به دو طبع صفراوي و دموي و گروه سرد مزاج به دو طبع بلغمي و سوداوي تقسيم مي‌شود.

تشخيص مزاج سرد و گرم چگونه است؟

ارشادي فر: افراد نبايد صرفاً بر اساس تصورهاي شخصي يا توصيه‌هاي غيرعلمي درباره «سردي و گرمي» مواد غذايي تصميم بگيرند. بسياري از مردم عادت دارند همان‌گونه که پيش از اين از مواد خوراکي استفاده مي‌کردند، همچنان به همان شيوه ادامه دهند؛ در حالي که براي بهره‌گيري صحيح از خواص خوراکي‌ها، بايد مصرف آن‌ها به شکل مديريت‌شده انجام شود.

برخي افراد تصور مي‌کنند اگر امروز يک ماده غذايي بخورند و احساس سرما يا گرما کنند، مي‌توانند آن ماده را «سرد» يا «گرم» بدانند. يا به عنوان مثال به دليل اينکه به آن‌ها گفته شده «مزاج بلغمي» دارند، خودسرانه به مصرف ادويه‌جات، زنجبيل، دمنوش‌ها و ترکيبات مختلف روي مي‌آورند؛ در حالي که اين رفتارها مي‌تواند اشتباه و حتي مضر باشد.

تشخيص مزاج، به‌ويژه تعيين سردي يا گرمي بدن، فرايندي بسيار پيچيده است و نمي‌توان تنها با احساساتي مانند «سرد بودن پا» يا «گرم شدن بدن پس از خوردن يک خوراکي» درباره آن قضاوت کرد. در برخي موارد حتي ممکن است ويژگي‌هايي مانند وضعيت پوست يا کيفيت تبادل انرژي بدن با محيط خارجي، احساس فرد را تحت تأثير قرار دهد و تشخيص را دشوارتر کند. افراد براي تعيين دقيق مزاج و نوع تغذيه مناسب، حتماً به متخصصان معتبر مراجعه کنند و از خوددرماني بر اساس برداشت‌هاي شخصي پرهيز نمايند.

مصرف خودسرانه ادويه‌جات چه عوارضي دارد؟

ارشادي فر: برداشت‌هاي اشتباه درباره سردي و گرمي بدن وجود دارد که بسياري از افراد تنها با لمس پوست يا احساس‌هاي لحظه‌اي درباره مزاج خود نتيجه‌گيري مي‌کنند؛ در حالي که اين روش‌ها هيچ‌گونه اعتبار علمي و سنتي ندارند. گاهي ممکن است دماي سطحي پوست فرد سرد باشد، اما دروني بدن او احساس گرمي داشته باشد يا بالعکس. به همين دليل نمي‌توان تنها با سردي پوست يا نظر ديگران مزاج را تعيين کرد.

تشخيص مزاج سرد يا گرم نيازمند بررسي‌هاي متعدد است و با مشاهده يک ويژگي، مانند سرد بودن دست، نمي‌توان درباره طبع فرد قضاوت کرد. برخي افراد پس از دريافت يک تشخيص اوليه، بي‌درنگ خود را به مصرف ادويه‌جات و ترکيبات گرم‌کننده محدود مي‌کنند؛ در حالي که ادويه‌جات در اصل «دارو» هستند و مصرف دارو تنها در صورت نياز توصيه مي‌شود. همان‌طور که انسان سالم بي‌دليل آنتي‌بيوتيک مصرف نمي‌کند، استفاده مداوم از ادويه‌جات نيز نبايد بدون دليل يا تشخيص دقيق باشد.

ممکن است فردي به دليل مشکلات معده يا درد مفاصل، توصيه به مصرف زنجبيل شود؛ اما زنجبيل نيز بايد همراه برخي مواد مانند ليموترش مصرف شود تا اثر مناسب داشته باشد و مصرف خودسرانه خوراکي‌هاي گرم تنها به‌دليل شنيدن جمله «مزاجت سرده» اشتباه است.

خوراکي‌هاي گرم مانند عسل، خرما يا برخي سبزيجات، در حالي‌که مزاج گرم دارند، بايد با توجه به شرايط فرد مصرف شوند. بسياري از مردم تصور مي‌کنند مرغ سرد است، در حالي‌که گوشت مرغ، خروس، گوسفند و حتي گاو گرمي دارند؛ هرچند شدت گرمي آن‌ها با يکديگر متفاوت است. همين باور اشتباه باعث مي‌شود افراد هنگام مصرف مرغ، بي‌دليل به آن ادويه زياد اضافه کنند.
آيا سردي مواد غذايي با طبخ کاهش مي‌يابد؟

ارشادي فر: زماني که مواد غذايي حرارت مي‌بينند، از ميزان سردي آن‌ها کاسته مي‌شود؛ ضمن اينکه برنج به‌تنهايي مصرف نمي‌شود و معمولاً همراه خورشت، سبزيجات يا ترکيباتي مانند سبزي‌پلو، لوبيا يا کلم طبخ مي‌شود. افراط در طبقه‌بندي خوراکي‌ها به سرد و گرم، مردم را به اشتباه مي‌اندازد.

متأسفانه علت اصلي اين سردرگمي افرادي هستند که بدون دانش کافي خود را متخصص طب ايراني معرفي مي‌کنند. اين افراد با ارائه توصيه‌هاي نادرست، مردم را به سمت مصرف بيش‌ازحد ادويه‌جات سوق مي‌دهند؛ در حالي‌که مصرف طولاني‌مدت موادي مانند سير خام يا زنجبيل بيش از دو هفته مي‌تواند حرارت کبد را افزايش دهد و مشکلات جدي ايجاد کند. او هشدار داد: گرم شدن بيش‌ازحد کبد مي‌تواند به توليد سودا، که مزاجي سرد است، منجر شود و اختلالات بيشتري ايجاد کند.

در فصل‌هاي پاييز و زمستان، افراد بايد از خوراکي‌هاي موجود در فصل استفاده کنند و از افراط در مصرف خوراکي‌هاي بسيار گرم يا سرد بپرهيزند. ميوه‌هاي زمستاني مانند پرتقال و نارنج مزاجي متمايل به سردي دارند، اما مصرف آن‌ها مشکل‌ساز نيست؛ همچنين مواد ترش به طور معمول مزاج سرد دارند، اما مصرف متعادل آن‌ها در رژيم غذايي طبيعي مشکلي ايجاد نمي‌کند.

بهتر است ماست همراه غذا نباشد و به‌عنوان ميان‌وعده مصرف شود؛ در مقابل، خوراکي‌هايي مانند کاهو که رطوبت مناسبي ايجاد مي‌کنند، در فصل پاييز که فصل خشکي است، مي‌توانند مفيد باشند.

مواد غذايي گرم و سرد چيست؟

ارشادي فر: مردم بايد وسواس نسبت به «سردي و گرمي» خوراکي‌ها را کنار بگذارند و بر تعادل غذايي تمرکز کنند. بسياري از افراد تصور مي‌کنند اگر مزاج بلغمي دارند بايد مرتب خوراکي‌هاي گرم مصرف کنند، در حالي‌که خوراکي گرم الزاماً ادويه نيست. خوراکي‌هايي مانند خرما يا عسل آن هم در مقدار محدود مي‌توانند مفيد باشند، اما اصل در تغذيه، اعتدال است.

مصرف کاهو در فصل پاييز و زمستان مشکلي ندارد؛ اما افرادي که رطوبت معده آن‌ها زياد است، مانند کساني که آب دهان‌شان زياد ترشح مي‌شود يا هضم مناسبي ندارند، بايد در مصرف اين خوراکي‌ها دقت بيشتري داشته باشند، اگر مصرف کاهو باعث تشديد رطوبت معده مي‌شود، مي‌توان از «مصلح» استفاده کرد؛ براي مثال افزودن شويد يا گلپر به کاهو.

بهترين روش تغذيه، مصرف ميوه و خوراکي‌هاي همان فصل است و طبيعت خود نشان مي‌دهد در هر فصل چه بايد خورد. او پيشنهاد کرد در پاييز و زمستان، خورشت‌هاي مناسب فصل را هفته‌اي دو بار در برنامه غذايي قرار دهند؛ چه با سينه مرغ و چه با گوشت. همچنين مصرف انار در اين فصل توصيه مي‌شود؛ زيرا انار ترش سردتر و انار شيرين گرم‌تر است.

مردم بايد از خوراکي‌هايي استفاده کنند که در همان فصل به طور طبيعي در دسترس هستند و بيش از حد درگير سردي و گرمي نشوند. من هيچ‌گاه به مردم توصيه نمي‌کنم فلان خوراکي را در زمستان نخورند يا مثلاً خيار در زمستان ممنوع است، بلکه هر فرد مي‌تواند همه چيز بخورد، به شرطي که افراط نکند.
مهر
انتهاي پيام.م