خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - دکتر محمد حسين فلاح روان‌شناس حوزه نوجوان و جوان ،در گفتگو با خبرنگار زنان ايران -يزد ،با تأکيد بر اهميت دوران نوجواني در شکل‌گيري هويت فردي و اجتماعي اظهار کرد: بازه سني ?? تا ?? سالگي يکي از حساس‌ترين مراحل رشد انسان است؛ چراکه نوجوان در اين دوره براي نخستين‌بار به‌صورت جدي با پرسش بنيادين «من کي هستم؟» مواجه مي‌شود و تلاش مي‌کند تصويري منسجم از خود، ارزش‌ها و جايگاهش در جهان بسازد.
وي افزود: اگر در اين مقطع حساس، خانواده‌ها، نظام آموزشي و نهادهاي فرهنگي نتوانند پاسخ روشن، عميق و اقناع‌کننده‌اي به اين پرسش ارائه دهند، ذهن نوجوان به‌طور طبيعي پذيراي روايت‌هاي جايگزين خواهد شد؛ روايت‌هايي که اغلب از طريق رسانه‌ها، شبکه‌هاي اجتماعي و جريان‌هاي فرهنگي غيرهمسو با ارزش‌هاي بومي و ديني منتقل مي‌شوند.
اين استاد دانشگاه با اشاره به نقش محوري هويت ديني در اين فرآيند تصريح کرد: هويت ديني در صورتي که به‌درستي و متناسب با نيازهاي رشدي نوجوان تبيين شود، مي‌تواند به‌عنوان يک منبع قدرتمند معنا، انسجام دروني و قدرت رواني عمل کند. دين، برخلاف برخي برداشت‌هاي نادرست، ذاتاً محدودکننده نيست، بلکه مي‌تواند آزادي آگاهانه، مسئوليت‌پذيري و توان تصميم‌گيري صحيح را در نوجوان تقويت کند.
وي ادامه داد: يکي از آسيب‌هاي رايج در حوزه تربيت نوجوان، ارائه تصوير نادرست از دين به‌عنوان مانعي براي شادي، تفريح و روابط عاطفي است. اين در حالي است که هويت ديني سالم نه‌تنها با شادي و نشاط در تعارض نيست، بلکه امکان تجربه عميق‌ترين و پايدارترين احساس‌هاي شادي، آرامش و رضايت دروني را فراهم مي‌کند.
اين کارشناس حوزه سلامت روان با بيان اينکه بسياري از مشکلات روان‌شناختي نوجوانان ريشه در بحران هويت دارد، گفت: اضطراب، افسردگي، احساس پوچي و بي‌معنايي در بسياري از موارد ناشي از نداشتن تصويري روشن از خود و آينده است. زماني که نوجوان هويت منسجم و معناداري پيدا مي‌کند، از ثبات رواني بيشتري برخوردار مي‌شود و توان مقابله با فشارهاي رواني و اجتماعي را به دست مي‌آورد.
وي افزود: دين مي‌تواند با ارائه چارچوبي روشن براي معنا، هدف و ارزش‌هاي زندگي، نقش مهمي در ارتقاي سلامت روان نوجوان ايفا کند. اين چارچوب به نوجوان کمک مي‌کند تا هيجان‌ها، روابط و تصميم‌هاي خود را به‌صورت متعادل مديريت کند و در برابر آسيب‌هاي رواني مقاوم‌تر باشد.
اين روان‌شناس با تأکيد بر لزوم استفاده از روش‌هاي نوين تربيتي خاطرنشان کرد: انتقال مفاهيم هويتي، به‌ويژه هويت ديني، نبايد صرفاً به آموزش‌هاي مستقيم و گفتاري محدود شود. استفاده از روش‌هاي تعاملي مانند بازي، نمايش و ايفاي نقش مي‌تواند مفاهيم انتزاعي را براي نوجوان ملموس کند و اثرگذاري آموزش را افزايش دهد.
وي تصريح کرد: در اين روش‌ها، نوجوان به‌صورت عملي مشاهده مي‌کند که رشد عقلاني و پذيرش هويت ديني چگونه مي‌تواند رفتار او را در موقعيت‌هاي مختلف بهبود ببخشد. اين تجربه عيني باعث مي‌شود نوجوان احساس قدرت، خودکارآمدي و مسئوليت‌پذيري بيشتري داشته باشد و هويت ديني را بخشي از توانمندي‌هاي شخصي خود بداند.
دکتر فلاح با اشاره به ضرورت پيش‌دستي در روايت‌سازي هويتي گفت: اگر روايت دين در سنين ?? تا ?? سالگي، پيش از تثبيت روايت‌هاي رقيب در ذهن نوجوان، به‌درستي ارائه شود، مي‌توان از بروز بسياري از تعارض‌هاي هويتي در سال‌هاي بعد جلوگيري کرد. اين موضوع نيازمند هماهنگي ميان خانواده، مدرسه، مراکز فرهنگي و رسانه‌هاست.
وي در پايان تأکيد کرد: زماني که دين در ذهن نوجوان با مفاهيمي چون قدرت، آزادي، عشق، سلامت روان، نشاط و شادي عميق پيوند بخورد، به بخشي از «دنياي مطلوب» او تبديل مي‌شود. در چنين شرايطي، احساس تعلق نوجوان به دين نه از سر اجبار، بلکه به‌صورت آگاهانه و دروني شکل مي‌گيرد و مي‌تواند نقش مؤثري در پايداري هويت فردي و اجتماعي او در آينده ايفا کند.