خبرگزاری زنان ایران

به گزارش خبرگزاری زنان ایران - در خيابان وليعصر، کمي مانده به خيابان ميرداماد، ساختمان نارنجي رنگي خودنمايي مي‌کند، جايي که از دور شبيه مدرسه است، اما مدرسه نيست! اينجا حتي شبيه خانه هم نيست؛ نمي‌توان تصور کرد که اين حياط بزرگ و خوش‌رنگ مي‌تواند حياط بچگي‌هايمان باشد. اما اينجا خانه و مدرسه کودکي آنهاست. در همين حياط زمين مي‌خورند، دويدن و بازي‌کردن ياد مي‌گيرند، در همين ساختمان مهر مادري را تجربه مي‌کنند و در پشت ميله‌هاي بلندش روز‌هاي کودکي خود را مي‌گذرانند.
وقتي صحبت از بچه‌هاي رها شده مي‌شود هنوز تصور خيلي‌ها همان تصور قديمي است؛ بچه‌اي در سبد، با نامه‌اي داخل قنداقش که پشت درِ خانه‌اي رها شده؛ اما اين موضوع ديگر خيلي همه‌گير نيست. به گفته رئيس شيرخوارگاه آمنه، حالا بيشتر اين بچه‌ها در بيمارستان رها مي‌شوند يا مادر و پدر خودشان تصميم مي‌گيرند طفل معصوم را به شيرخوارگاه تحويل دهند! بچه‌هايي هم هستند که هنوز پشت در شيرخوارگاه يا گوشه خيابان رها مي‌شوند؛ اما بيشتر وقت‌ها مادر زايمان مي‌کند و او را در بيمارستان رها مي‌کند.
هر کدام از آن‌ها داستاني دارند و از يک نقطه شهر به اين شيرخوارگاه منتقل شده‌اند، دکتر مجيد دين پرور چند ماهي بيشتر نيست که مديريت اين مجموعه را بر عهده گرفته است. از او درباره تعداد کودکان ساکن «آمنه» مي‌پرسم، مي‌گويد: «در گذشته ظرفيت شيرخوارگاه بيشتر بود و حدود ??? بچه در اينجا بستري بودند، اما ظرفيت ما نسبت به قبل کمتر شده و در حال حاضر نزديک به ?? بچه در شيرخوارگاه ما نگهداري مي‌شوند. سياست سازمان بهزيستي به سمتي حرکت کرده که بچه‌ها به آغوش خانواده‌ها سپرده شوند. شعار ما اين است که آغوش خانواده مکان مناسب تري است براي کودک تا در شيرخوارگاه يا پرورشگاه و... پرورش پيدا کند. ما دوست داريم که بچه‌ها در آغوش خانواده زندگي کنند و يک پدر و مادر بالاي سرشان باشد، بغلشان کنند و بتوانند نياز عاطفي بچه را برطرف کنند.»
بچه‌ها در گهواره‌هايشان به رديف دراز کشيده‌اند، يکي شيشه شير به دهان دارد و ديگري با چشمان معصومش به ما زل زده است، آقاي دکتر مي‌گويد: «نياز عاطفي بچه‌هاي ما بغل کردن است. وقتي من يا پرسنال شيرخوارگاه به بخش کودکان مي‌رويم بچه‌ها ذوق مي‌کنند، گريه مي‌کنند که بغلشان کنيم. براي همين ما داريم تمام تلاشمان را مي‌کنيم تا بچه‌هايي که واقعاً قابل واگذاري به خانواده هستند را به خانواده‌هايي که فرزند پذير هستند واگذار کنيم.»
هيچ کدامشان طعم مهر مادري را نچشيده‌اند
يکي از آن‌ها بدسرپرست است و ديگري بي‌سرپرست، در پرونده يکي از کودکان هويت مادر و پدرش مشخص است و در پرونده ديگري نه. بعضي از آن‌ها اسم مستعار دارند و بعضي از آن‌ها اسم واقعي. اما در کنار اين همه داستان متفاوت، يک ويژگي مشترکي بين آنهاست؛ اينکه همه آن‌ها تنها هستند و هيچ کدامشان طعم مهر مادري را نچشيده و امنيت در آغوش پدر را احساس نکرده‌اند. مدير مجموعه توضيح مي‌دهد: «کودکان شيرخوارگاه زير سه سال هستند. کودکان سه سال به بالا از شيرخوارگاه خارج مي‌شوند و به مراکزي که مربوط به رده سني آن‌ها مي‌شود منتقل مي‌شوند. اين کودکان در شيرخوارگاه اتاق بازي، روان‌شناس، کادر رمان، گفتار درمان، پزشک و پرستار دارند. البته يک سري از تفريحات هم براي بچه‌هاي بالاي يک سال در برنامه‌هايمان داريم. هرچند وقت يکبار بچه‌ها را به شهربازي، خانه‌بازي، رستوران و... مي‌بريم. همچنين پشت ساختمان شيرخوارگاه باغ هست و بچه‌هايي که بزرگتر هستند عصر‌ها براي بازي به همراه پرستار‌ها به باغ مي‌روند و بازي مي‌کنند.»
برخي والدين «امين موقت» هستند
آقاي دکتر در ادامه صحبت‌هايش به والديني اشاره مي‌کند که حتي حاضرند براي چند ماه طعم داشتن فرزند را بچشند و ادامه مي‌دهد: «ممکن است يک خانواده به دليل اعتياد، فقر، و... درحال حاضر توانايي و صلاحيت نگهداري از فرزندش را نداشته باشد. در اين ميان يک خانواده‌اي به صورت داوطلب مي‌گويد من تا زماني که خانواده اين کودک شرايط و صلاحيت سرپرستي او را پيدا کند از اين کودک نگهداري مي‌کنم. ما مي‌توانيم از نوزاد يک روزه تا نوجوان ?? ساله را به خانواده داوطلب واگذار کنيم.
در اين طرح خانواده اصلي يا همان والد زيستي مي‌تواند هر زماني که توانست کودک خود را از خانواده فرزند پذير يا امين موقت پس بگيرد. زيرا خانواده فرزند پذير مي‌دانند که اين کودک به صورت موقت به آن‌ها داده شده است. در واقع در طرح امين موقت خانواده فرزندپذير به عنوان يک کار خير سرپرستي کودک را براي مدت زمان کوتاهي تقبل مي‌کند. معمولاً در اين طرح کودکان به مدت چهار تا پنج ماه با خانواده فرزندپذير زندگي مي‌کنند. اغلب کشور‌هاي دنيا به اين سمت دارند مي‌روند و از حالت داشتن شيرخوارگاه و پرورشگاه خارج مي‌شوند.
واگذاري کودک به خانواده مي‌تواند به صورت ثابت يا امين موقت باشد. طرح امين موقت در استان‌هاي ديگر اجرايي شده، اما هنوز در تهران موفق نشده‌ايم آن را اجرايي کنيم و به شدت علاقه‌مند به عملي کردن اين طرح هستيم. در حال حاضر در تهران کودک به صورت ثابت به يک خانواده داده مي‌شود.»
يک پرستار بايد از ?? کودک مراقب کند
از آقاي دکتر مي‌پرسم، آيا کودک مي‌پذيرد که چندماه با يک خانواده زندگي کند و دوباره به خانواده‌اش برگردد؟ «وقتي کودک شرايط شيرخوارگاه را مي‌پذيرد قطعاً مي‌تواند زندگي با يک خانواده جديد را بپذيرد. شرايط زندگي با يک خانواده خيلي بهتر از شرايط زندگي در پرورشگاه است. در شيرخوارگاه و پرورشگاه يک پرستار بايد از ?? تا کودک مراقب کند و قطعاً نمي‌تواند به هيچ کدام از نياز‌هاي بچه رسيدگي کند. مسلماً بچه‌اي که در خانواده و در آغوش والدين بزرگ مي‌شود شرايط بهتري خواهد داشت براي همين ما تمايل داريم که کودکان را به صورت دائم يا امين موقت که در حال حاضر هنوز در تهران اجرايي نشده به خانواده‌هاي داراي صلاحيت هستند تحويل بدهيم. حتماً بايد صلاحيت خانواده فرزند پذير تأييد شود. در طي دوره‌اي که کودک نزد خانواده است بايد ما نظارت داشته باشيم اين موضوع باعث مي‌شود که کيفيت کار ما بالا برود و از آسيب‌هاي احتمالي که ممکن است به اين بچه‌ها وارد شود جلوگيري کنيم.»
از پله‌ها بالا مي‌رويم، از اتاق شير رد مي‌شويم؛ دکتر دين پرور با اشاره به يکي از بچه‌ها توضيح مي‌دهد: «پدر و مادر اين کودک مشخص است امثال آن‌ها را شايد نشود به خانواده‌اي به عنوان فرزند خوانده واگذار کرد. در اين موارد اصولاً خانواده کودک به دليل اعتياد، فقر، زندان و... توانايي و صلاحيت نگهداري از کودک را ندارند، ما از فرزندانشان نگهداري مي‌کنيم و سعي مي‌کنيم خانواده‌اش را شناسايي و بازتوان کنيم.»
تلاش براي بازتواني والدين
آقاي دکتر درباره پروسه بازتواني والدين نيز مي‌گويد «پروسه بازتواني بستگي به معضلي دارد که خانواده به آن گرفتار‌ند. به عنوان مثال اگر خانواده از لحاظ مالي دچار فقر است ما سعي مي‌کنيم حمايت مالي از آن‌ها کنيم و بعد حل معضل بچه را به خانواده بازگردانيم. يا اگر مشکل خانواده اعتياد است، کمک مي‌کنيم خانواده پروسه ترک اعتياد خود را بگذارند و پس از بهتر شدن شرايط کودک را به خانواده تحويل مي‌دهيم. در واقع اين دسته از کودکان به صورت موقت و در مدت زمان چندماه در شيرخوارگاه نگهداري مي‌شوند.»
«آمنه» با کمبود نيرو مواجه است
وارد يکي ديگر از اتاق‌ها مي‌شويم، به نظر مي‌رسد، بچه‌هاي زير دو سال در اين بخش نگهداري مي‌شوند، مربي روي صندلي نشسته و يک سبد پر از شيشه‌هاي شير کنارش است، آقاي دکتر توضيح مي‌دهد: «اين بچه‌ها به خاطر موقعيت خاص بدني‌شان بايد حتما در آغوش شير بخورند و خوردن شير روي تخت ممکن است باعث خفگي يا واکنش‌هاي خطرناکي بشود. براي همين مربي‌ها مجبورند به نوبت بچه‌ها را به آغوش بکشند و شير بدهند.
آمنه نيرو‌هاي مختلفي در بخش‌هاي اداري، خدماتي و بخش‌هايي که کودکان در آن نگهداري مي‌شوند دارد. در حال حاضر ما ?? تا نيرو براي نگهداري از کودکان داريم، اما چون نيرو‌ها شيفت بندي مي‌شوند با کمبود مواجه مي‌شويم. در حال حاضر نزديک به ?? نيرو در بخش کودکان کم داريم. اما چون اجازه استخدام نداريم فعلاً کاري براي حل معضل نمي‌توانيم انجام دهيم. ما بيشتر سعي مي‌کنيم براي جبران کمبود نيرو از داوطلب‌ها استفاده کنيم. داوطلباني که مي‌خواهند با ما همکاري کنند مي‌توانند از طريق سامانه حلال احمر ثبت نام کنند، مدارکشان را ارائه دهند، فرم‌هاي مورد نظر را پر کنند و بعد از تأييد صلاحيت حراست به صورت داوطلبانه و رايگان به ما کمک مي‌کنند.
ما در مجموعه‌مان پزشک ثابت داريم که به صورت شيفت صبح و عصر و شب در مجموعه حضور دارند. بسياري از پزشکان متخصص هستند که به صورت داوطلب به شيرخوارگاه مي‌آيند و بچه‌ها را معاينه مي‌کنند. متخصصان قلب، مغز و روانپزشکان زيادي به صورت داوطلب با ما همکاري مي‌کنند.»
تقاضاي باز پس‌گيري فرزند
از آقاي دکتر سوال مي‌کنم، اگر والد پس از واگذاري کودکي به شيرخوارگاه پس از چند ماه تصميم بگيرد که او را پس بگيرد تکليف چيست؟ آقاي دکتر پاسخ مي‌دهد: «اگر ببينيم واقعاً خانواده توان نگهداري از کودک را ندارد يا در مدت زماني که کودک در مرکز ما نگهداري شده والد او فوت کند يا صلاحيت نگهداري از کودک را نداشته باشند، کودک به صورت ثابت پيش ما خواهد ماند يا به خانواده‌اي به عنوان فرزندخوانده تحويل داده خواهد شد. در صورتي که ما کودک را به خانواده ديگري تحويل دهيم و بعد از گذشت چند ماه يا چند سال خانواده اصلي کودک در صورت سلامت کامل تقاضاي باز پس گيري فرزندش را داشته باشد فرزند به او پس داده مي‌شود.»
شناسنامه اين بچه‌ها را زودتر صادر کنيد
وارد اتاق بازي کودکان مي‌شويم، همين که چشمشان به آقاي مدير مي‌افتد به پا‌هاي او مي‌چسبند تا براي چند دقيقه هم که شده طعم در آغوش کشيدن را احساس کنند، بچه‌ها با چشم‌هاي بي‌خبر از همه جا نگاهمان مي‌کنند. دکتر دستي به سر کودک مي‌کشد و از مراحل واگذاري کودک به خانواده فرزند پذير مي‌گويد: «مادري که بچه را به دنيا آوده به عنوان والد زيستي شناخته مي‌شود و کسي که کودک را به سرپرستي مي‌گيرد به عنوان والد فرزند پذير معرفي مي‌شود.
ما در انتقال کودک به خانواده فرزند پذير بسيار مشکل داريم. در استان تهران با توجه به جمعيت زياد آن، ادارات مختلف تنوع زيادي دارند. يکي از سازمان‌هايي که ما زياد با آن سر و کار داريم سازمان ثبت احوال است. سازمان ثبت احوال به دليل کمبود نيرو، شناسنامه بچه‌اي را که در شيرخوارگاه است دير صادر مي‌کند و ما مدام جلسه مي‌گذاريم، خواهش مي‌کنيم که در صدور شناسنامه‌هاي بچه‌هاي ما سرعت عمل بيشتري داشته باشند. يکي ديگر از اداراتي که ما زياد به آن مراجعه مي‌کنيم قوه قضائيه و دادگاه‌ها هستند. زيرا قاضي بايد مجوز سرپرستي‌ها را سريع صادر کند، اما مدت زمان زيادي طول مي‌کشد تا اين مجوز صادر شود.
ما سامانه‌اي داريم به اسم سامانه فرزندخواندگي بهزيستي که در کل ايران مي‌توانند از آن استفاده کنند. افرادي که تمايل و توانايي نگهداري از يک کودک را داشته باشند در اين سامانه ثبت نام کرده و درخواست فرزندخواندگي مي‌دهند. اين افراد به دوحالت امين موقت و دائم مي‌توانند کودک را به سرپرستي بگيرند.»
هزينه ?? ميليوني درمان کودکان
به گفته مدير شيرخوارگاه آمنه، «دو تا سه ميليون تومان هزينه آزمايشگاه‌هاي معمولي اين کودکان در بدو ورود است. برخي از بچه‌ها مشکلات مغزي داشته و نياز به ام. آر. آي دارند. کودکاني که داراي بيماري هستند گاهاً تا ?? ميليون تومان هزينه آزمايش‌هايشان مي‌شود. همين موضوع هزينه‌هاي زيادي را به ما تحميل مي‌کند و متأسفانه برخي از خدمات درماني اين کودکان نيز تحت پوشش بيمه نيست و ما مجبور مي‌شويم عمده هزينه خيرين را صرف خدمات درماني اين کودکان کنيم. بيمه قبول نمي‌کند. فقط بيمه خدمات درماني درمان کودک در شرايط بستري را تقبل مي‌کند. حتي اگر اين کودکان براي درمان‌هاي سرپايي به بيمارستان‌هاي دولتي مراجعه کنندباز هم هزينه درمانشان آزاد حساب مي‌شود. همچنين بچه‌هاي ما يارانه‌اي دريافت نمي‌کنند.»
دو تا سه ميليون تومان هزينه آزمايشگاه‌هاي معمولي اين کودکان در بدو ورود است. برخي از بچه‌ها مشکلات مغزي داشته و نياز به ام. آر. آي دارند. کودکاني که داراي بيماري هستند گاهاً تا ?? ميليون تومان هزينه آزمايش‌هايشان مي‌شود.
آقاي دکتر در ادامه صحبتهايش اشاره‌اي به مشکلات اين مرکز مي‌کند و توضيح مي‌دهد: «در شيرخوارگاه يک ساختمان ???? متري وجود دارد که در گذشته به عنوان مهدکودک از آن استفاده مي‌کرديم. اما مدير کل بهزيستي تهران پيشنهاد دادند که با کمک خيرين اين ساختمان ???? متري را بازسازي کنيم و در آن يک قاضي، مددکار، روان‌شناس، NGO خيريه و... قرار دهيم و اتاق ملاقات و مهدکودک براي کودکان فراهم کنيم. در واقع اين ساختمان را به مجتمعي که تمام امور سرپرستي فرزندان را در اين ساختمان انجام دهيم. درحال حاضر خيرين درحال ساخت اين ساختمان هستند، اما هنوز تمام نشده است. متأسفانه در حال حاضر ما با کمبود نيرو مواجه هستيم. چون سالهاست استخدام نداشتيم يا نيرو‌ها بازنشست شده‌اند و ما در حال حاضر مشکل کمبود نيرو را به شدت حس مي‌کنيم.»
باشگاه خبرنگاران جوان
انتهاي پيام/ن