|
|
|
دکتر سیده فاطمه مدلل : زن در انقلاب اسلامی از حاشیه به محور جامعه رسید |
|
|
|
پیش از انقلاب، زن بیشتر «دیده میشد اما شنیده نمیشد» و به ابزار تبلیغاتی تقلیل یافته بود؛ انقلاب اسلامی اما او را به جایگاه همزمان «محور خانواده» و «کنشگر اثرگذار جامعه» ارتقا داد. دکتر سیده فاطمه مدلل در گفتوگویی جامع تأکید میکند: امروز دو مانع اصلی – نگاه غربگرایانه کالایی و نگاه متحجرانه محدودساز – در برابر الگوی سوم زن اسلامی قرار دارد و بدون تقویت روایتگری ایجابی زنان دفاع مقدس، مدافع حرم و فعالان بحرانها، سرمایه اجتماعی زنان در معرض خطر است. |
|
|
قم -
دکتر سیده فاطمه مدلل، حقوقدان، مشاور خانواده و فعال حوزه زن و خانواده، با مرور تاریخی جایگاه زن پیش و پس از انقلاب اسلامی، تأکید کرد: انقلاب اسلامی زن را از وضعیت ابزاری و حاشیهای پیش از انقلاب، به جایگاه کنشگر، اثرگذار و جامعهساز رساند، اما تحقق کامل این الگو همچنان نیازمند روایتگری درست و تقویت کنشگری ایجابی زنان است
برای فهم درست جایگاه زن در جامعه امروز، ناگزیر باید به گذشته بازگردیم و مسیر تاریخی این جایگاه را مرور کنیم. دکتر سیده فاطمه مدلل در ابتدای این گفتوگو با اشاره به وضعیت زنان پیش از انقلاب اسلامی میگوید: «پیش از انقلاب، اگرچه حضور زن در جامعه به ظاهر پررنگ نشان داده میشد، اما این حضور واقعی و اثرگذار نبود. زن بیشتر به عنوان ابزار تبلیغاتی، نمایشی و مصرف فرهنگی به کار گرفته میشد، دیده میشد، اما شنیده نمیشد و نقشی در تصمیمسازی اجتماعی نداشت.»
وی همچنین افزود: «در کنار این نگاه ابزاریِ متأثر از فرهنگ غرب، نوعی واکنش اجتماعی نیز شکل گرفت؛ زنانی که سالها از خانه بیرون نیامدند. این خانهنشینی لزوماً انفعال نبود، بلکه در بسیاری موارد اعتراض خاموش به همان نگاه کالایی بود، هرچند این کنش به بروز اجتماعی مؤثر منجر نشد.»
مدلل با تأکید بر نقش زنان نادیدهگرفتهشده پیش از انقلاب خاطرنشان میکند: «نباید از مادرانی غافل شویم که در همان سالها، اگرچه در جامعه دیده نمیشدند، اما در خانه نقشی بنیادین داشتند؛ همان زنانی که نسلی را تربیت کردند که امام خمینی(ره) دربارهشان فرمودند: فرزندان من در گهوارهها هستند. این زنان، پایهگذاران حرکت انقلابی بودند.»
به گفته این فعال حوزه زن و خانواده، در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی، حضور اجتماعی زنان بهتدریج افزایش یافت و پس از پیروزی انقلاب، این نگاه بهصورت رسمی تثبیت شد.
«انقلاب اسلامی زن را همزمان در دو عرصه تعریف کرد: خانواده و جامعه. زن محور خانواده و تربیتکننده نسل آینده است و در عین حال باید در جامعه حضور فعال، مسئولانه و اثرگذار داشته باشد. این همان کنشگری کامل است که انقلاب اسلامی از زن مطالبه میکند.»
وی ریشه این نگاه را در اسلام میداند و تصریح میکند: «در منطق اسلام، زن موجودی حاشیهای نیست. حضرت زهرا (س) و حضرت زینب (س) الگوهای روشن حضور اجتماعی، سیاسی و فرهنگی زن هستند. اگر تشیع امروز پابرجاست و اگر عاشورا زنده مانده، بدون نقشآفرینی این زنان ممکن نبود.»
مدلل با اشاره به چالشهای امروز جامعه زنان میگوید: «امروز با دو مانع جدی روبهرو هستیم؛ از یک سو نگاه غربگرایانهای که زن را به کالا و ابزار مصرف رسانهای تقلیل میدهد و از سوی دیگر نگاهی متحجرانه که با محدودسازیهای نادرست، سرعت نقشآفرینی اجتماعی زن را کاهش میدهد. هر دو نگاه در تعارض مستقیم با الگوی سوم زن هستند.»
وی با نقد کمکاریها در حوزه نخبگانی تأکید میکند: «اگر نگاه نخبگانی بهدرستی تبیین نشود، خطا به بطن جامعه منتقل میشود. نمیتوان هر فرد تحصیلکردهای را نخبه انقلاب اسلامی دانست؛ نخبه باید نگاه درست به زن و جایگاه او داشته باشد.»
این حقوقدان، وضعیت دختران نوجوان و جوان را نگرانکننده میداند و میافزاید: «احساس ضعف، افسردگی و سردرگمی هویتی در میان بسیاری از دختران، حاصل عملکرد همزمان خانواده، مدرسه، رسانه و فضای فرهنگی است. رسانههای امروز فرصت تحلیل را از نسل جوان گرفتهاند.»
مدلل با اشاره به حوادث اخیر خاطرنشان میکند: «بخشی از کنشگری زنان در این حوادث آگاهانه بود، اما بخش مهمی ناشی از روایت غلط، دیدهنشدن الگوهای درست و خلأ هویتی است. این زنان سرمایه اجتماعی ما هستند و از دست دادن آنها، آینده را تهدید میکند.»
وی یکی از ضعفهای جدی را نبود روایتگری میداند و میگوید: «زنان دفاع مقدس، زنان فعال در بحران کرونا، زنان مدافع حرم و زنان کنشگر فرهنگی را روایت نکردهایم. وقتی روایت نکنیم، روایت از بیرون به نسل ما تحمیل میشود.»
به اعتقاد این فعال حوزه زن، زندگی زن دو بُعد جدانشدنی دارد: خانواده و جامعه.
«حذف هر کدام، پرواز را ناممکن میکند. امروز وظیفه زنان نخبه، کنشگری ایجابی و فعال است. تقویت حلقههای میانی میتواند نگاه درست را به بطن جامعه منتقل کند.»
مدلل در پایان، همزمان با چهلوهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، تأکید میکند: «پیشرفتهای جدی داشتهایم، اما کافی نیست. اگر روایت نکنیم، اگر تبیین نداشته باشیم و اگر سرمایه اجتماعی زن را بازسازی نکنیم، عقب میمانیم. امروز بیش از هر زمان نیازمند بازگشت به نگاه اصیل اسلامی و تبدیل آن به زبان قابل فهم برای جامعه هستیم؛ نگاهی که زن را محور تحول خانواده و جامعه میداند.»
انتهای پیام/* |