|
|
|
چالشهاي ذخيرهسازي باران و برف در ايران |
|
|
|
بارشهاي گسترده روزهاي اخير در حالي بخشهايي از کشور را درگير سيلاب و خسارتهاي زيرساختي کرده که همزمان، مسئله ناتواني در جمعآوري، هدايت و ذخيرهسازي آبهاي سطحي بار ديگر به يکي از چالشهاي جدي مديريت منابع آب تبديل شده است. |
|
|
بارشهاي گسترده روزهاي اخير در حالي بخشهايي از کشور را درگير سيلاب و خسارتهاي زيرساختي کرده که همزمان، مسئله ناتواني در جمعآوري، هدايت و ذخيرهسازي آبهاي سطحي بار ديگر به يکي از چالشهاي جدي مديريت منابع آب تبديل شده است.
اين بارشها اگرچه از منظر جبران بخشي از کسري منابع آبي حائز اهميت است اما نبود زيرساختهاي مناسب و ضعف در برنامهريزي بلندمدت، مانع بهرهبرداري مؤثر از اين نعمت طبيعي شده است.
در شرايطي که بخش قابل توجهي از آب ناشي از بارندگيها بهسرعت به روانآب و سيلاب تبديل شده و از دسترس خارج ميشود، کارشناسان نسبت به تداوم الگوي ناکارآمد مديريت آب هشدار ميدهند.
ناکارآمدي در مديريت منابع آب، مشکل اساسي کشور
در اين زمينه هاشم اورعي، رئيس اتحاديه انجمنهاي علمي انرژي ايران، با اشاره به بارندگيهاي مطلوب اخير در کشور، اظهار کرد: مشکل اساسي کشور کمآبي نيست، بلکه ناکارآمدي در مديريت منابع آب است.
وي ادامه داد: ميزان آب تجديدپذير کشور بهطور متوسط حدود ??? ميليارد مترمکعب در سال برآورد ميشود که چندين برابر برخي کشورهاي منطقه است، بنابراين نميتوان گفت ايران کشوري کمآبي است.
شکلگيري پديده فرونشست با دستاندازي گسترده به آبهاي زيرزميني
رئيس اتحاديه انجمنهاي علمي انرژي ايران با اشاره به برداشت بيرويه از منابع آبهاي زيرزميني گفت: دستاندازي گسترده به آبهاي زيرزميني باعث تخليه سفرهها، نشست زمين و در نهايت پديده فرونشست شده است؛ پديدهاي که در استانهايي مانند اصفهان، قم، تهران و خراسان رضوي چند ?? برابر ميانگين جهاني گزارش ميشود.
اورعي تاکيد کرد: اين شرايط سببشده ظرفيت طبيعي خاک براي جذب آب بهشدت کاهش يابد و با نخستين بارندگيهاي شديد، سيلاب شکل بگيرد.
به گفته اين کارشناس انرژي وقتي حفرههاي زيرزميني از بين ميروند، ديگر جايي براي نفوذ آب باقي نميماند و بارشها بهجاي تغذيه منابع زيرزميني، به سيل مخرب تبديل ميشود، بههمين دليل در برخي مناطق کشور با کمآبي و همزمان در مناطق ديگر با سيلاب و خسارتهاي گسترده مواجه ميشويم.
رئيس اتحاديه انجمنهاي علمي انرژي ايران با اشاره به آمار بارشهاي اخير در کشور اظهار کرد: حجم بارندگيهاي ثبتشده در يک هفته اخير، در صورت امکان ذخيرهسازي کامل، ميتوانست آب مورد نياز حدود ??? ميليون نفر در يک سال را تأمين کند؛ يعني بيش از ? سال مصرف کل کشور. اين آمار بهروشني نشان ميدهد مسئله اصلي، نبود آب نيست، بلکه ناتواني در بهرهبرداري صحيح از آن است.
وي با تأکيد بر اينکه بخش قابلتوجهي از خسارتهاي واردشده در کوتاهمدت قابل جبران نيست، اظهار کرد: تخريب ساختارهاي زيرزميني و اکولوژيک نتيجه دههها مديريت نادرست است و با راهحلهاي مقطعي يا کوتاهمدت اصلاح نميشود. مسئله آب با برنامههاي پنجساله حل نخواهد شد و نيازمند نگاه بلندمدت و علمي است.
اورعي با اشاره به سياستهاي سدسازي در کشور تصريح کرد: ساخت سد بهخوديخود اقدام منفي نيست، اما زمانيکه بدون ارزيابي بلندمدت و ملاحظات اکولوژيک اجرا شود، ميتواند به خشکشدن تالابها و درياچهها منجر شود. تجربه درياچه اروميه نشان داد که نگاه کوتاهمدت و اولويتدادن به منافع مقطعي، چه پيامدهاي جبرانناپذيري بههمراه دارد.
اين کارشناس انرژي ادامه داد: آبهاي سطحي در جنوب کشور بهدليل نبود ظرفيت جذب و ذخيرهسازي، به خليج فارس ميريزند و همزمان طرحهاي پرهزينه انتقال آب از همان منابع مطرح ميشود. اين چرخه، نتيجه مستقيم بيبرنامگي در مديريت آب است.
جلوگيري از ساختوساز در حريم رودخانهها بايد در اولويت قرار گيرد
رئيس اتحاديه انجمنهاي علمي انرژي ايران با تأکيد بر لزوم بازنگري اساسي در مديريت رودخانهها اظهار کرد: آزادسازي حريم رودخانهها، جلوگيري از ساختوساز در مسيرهاي طبيعي آب و بازسازي مسيرهاي تخريبشده بايد در اولويت قرار گيرد. بسياري از رودخانهها بهدليل برداشت شن و ماسه و تغيير کاربري، عملاً کارکرد طبيعي خود را از دست دادهاند.
اورعي با اشاره به تغييرات اقليمي در کشور گفت: بارشهاي شديد و نامنظم اخير، نشانهاي جدي از تغييرات اقليمي است و بايد آن را جدي گرفت. اين شرايط مختص ايران نيست و در بسياري از کشورهاي جهان مشاهده ميشود، بنابراين برنامهريزي آينده بايد بر اساس سناريوهاي جديد اقليمي انجام شود.
وي تاکيد کرد: تمرکز اصلي بايد بر جمعآوري و مديريت آبهاي سطحي، احياي تالابها و درياچهها و استفاده هدفمند از سدها با نگاه بلندمدت باشد. در کنار آن، اصلاح الگوي مصرف آب بهويژه در بخش کشاورزي که بيش از ?? درصد مصرف آب کشور را به خود اختصاص ميدهد، ضرورتي اجتنابناپذير است.
اين کارشناس انرژي اظهار کرد: بارندگيهاي اخير نبايد باعث خوشبيني کاذب شود. اين شرايط فرصتي موقت است که بايد از آن براي اصلاح ساختاري مديريت آب، تغيير الگوي کشت، توسعه فناوريهاي نوين آبياري و افزايش بهرهوري استفاده کرد.
ميزان
انتهاي پيام/م |