|
|
|
چه چيزي درون ماه وجود دارد؟ |
|
|
|
پس از چندين دهه بحث، دانشمندان سرانجام اين يافتهي پيشين را تأييد کردند که ماه درست مانند زمين داراي هسته دروني جامد است. |
|
|
پس از چندين دهه بحث، دانشمندان سرانجام اين يافتهي پيشين را تأييد کردند که ماه درست مانند زمين داراي هسته دروني جامد است.
بررسي ترکيب داخلي اجرام در منظومهي شمسي بهطور کارآمدي با استفاده از دادههاي لرزهاي انجام ميشود. نحوهي حرکت امواج صوتي ايجادشدهي لرزهها و انعکاس آنها از مواد درون سياره يا ماه ميتواند به دانشمندان کمک کند تا نقشهي دقيقي از درون يک جسم ايجاد کنند.
اتفاقاً دادههاي لرزهاي از ماه داريم که طي مأموريت آپولو جمعآوري شده است؛ اما وضوح آن براي تعيين دقيق حالت هسته دروني بسيار کم است. ميدانيم يک هستهي بيروني سيال وجود دارد؛ ولي اينکه آن هسته چه چيزي را فراگرفته است، همچنان جاي بحث دارد. مدلهاي هستهي دروني جامد و هستهي کاملاً سيال به يک اندازه با دادههاي آپولو جور درميآيند.
آرتور برياد، ستارهشناس مرکز ملي تحقيقات علمي فرانسه و همکارانش براي پاياندادن به اين بحث، دادههايي را از مأموريتهاي فضايي و آزمايشهاي فاصلهسنجي ليزري ماه جمعآوري کردند تا بتوانند ويژگيهاي مختلف ماه را تعيين کنند. اين ويژگيها شامل درجهي تغييرشکل براثر برهمکنش گرانشي آن با زمين و تغييرات آن در فاصله از زمين و چگالي آن است.
پژوهشگران با انواع مختلف هسته مدلسازيهايي انجام دادند تا ببينند کداميک بيشتر از همه با دادههاي مشاهدهاي مطابقت دارد. آنها به چندين يافته جالب رسيدند: اول اينکه مدلهاي داراي بيشترين شباهت با آنچه دربارهي ماه ميدانيم، واژگوني فعال در عمق گوشتهي ماه را توصيف ميکنند.
اين بدانمعنا است که مواد چگالتر درون ماه بهسمت مرکز قرار ميگيرند و مواد داراي چگالي کمتر بهسمت بالا ميآيند. اين فعاليتها مدتها است بهعنوان راهي براي توضيح عناصر خاص درون مناطق آتشفشاني ماه پيشنهاد شده است. پژوهش جديد نيز بهنوعي از اين موضوع حمايت ميکند.
پژوهشگران دريافتند که هستهي ماه بسيار شبيه هستهي زمين است و يک لايه سيال بيروني و يک هستهي جامد دروني دارد. طبق مدلسازي آنها، شعاع هستهي بيروني ماه حدود ??? کيلومتر و شعاع هستهي دروني آن چيزي حدود ??? کيلومتر است که درمجموع، حدود ?? درصد از کل شعاع آن را تشکيل ميدهند. افزونبراين، پژوهشگران دريافتند که چگالي هستهي داخلي نيز حدود ?,??? کيلوگرم بر مترمکعب است که بسيار نزديک به چگالي آهن است.
جالب اينکه در سال ???? تيمي بهسرپرستي رنه وبر، سيارهشناس مرکز پروازهاي فضايي مارشال ناسا، با استفاده از تکنيکهاي لرزهشناسي پيشرفته روي دادههاي مأموريت آپولو به نتيجهي مشابهي دست پيدا کرد. آنها شواهدي از وجود يک هستهي جامد داخلي با شعاع حدود ??? کيلومتر و چگالي حدود ? هزار کيلوگرم بر مترمکعب را پيدا کردند.
برياد و تيمش ميگويند نتايج آنها تأييدي بر يافتههاي گذشته و شاهدي قوي از اين موضوع است که هستهي ماه مانند هستهي زمين است. اين يافتهها نتايج جالبي درزمينهي تکامل ماه دارد.
ميدانيم که کمي پس از تشکيلشدن، ماه ميدان مغناطيسي قوي داشت. ميدان مغناطسي ماه درحدود ??? ميليارد سال پيش شروع به ضعيفشدن کرد. چنين ميدان مغناطيسياي را حرکت مواد درون هسته ايجاد ميکند؛ بنابراين، آنچه هستهي ماه از آن تشکيل شده، عميقاً با چگونگي و دليل ناپديدشدن ميدان مغناطيسي آن در ارتباط است.
درپايان، بايد به اين موضوع نيز اشاره کنيم که ازآنجاکه بشر اميدوار است بهزودي به ماه برگردد، شايد زياد طول نکشد تا اين يافتهها ازطريق دادههاي لرزهاي دقيق تأييد شوند.
زوميت
انتهاي پيام/م |
|